Шинэ мэдээ

NASA Нарны шуургыг судлах шинэ хөтөлбөр хэрэгжүүлнэ4 сар 2. 9:47ОХУ-д коронавирусний халдвараар нас барсан хүний тоо 24 боллоо4 сар 2. 9:44Иргэд дипломат ажилтнуудад талархалтай хандаж байна4 сар 1. 10:40Германд коронавирусний халдвар авсан хүний тоо 60 мянга давжээ4 сар 1. 9:51Дэлхийн банк Хятадын ДНБ-ий өсөлтийн талаарх таамаглалаа бууруулжээ4 сар 1. 9:50Ж.Цолмон: Ковид-19 цар тахлыг эв нэгдэл, нэгдмэл санаа, нэгдсэн хүч устгаж чадна3 сар 31. 10:37Европын хотуудын агаарын бохирдол буурчээ3 сар 31. 9:36Австрали ажлын байраа алдсан иргэддээ санхүүгийн дэмжлэг үзүүлнэ3 сар 31. 9:35Уур амьсгалын өөрчлөлт ба хүний эрүүл мэнд3 сар 30. 8:46Халдвар авсан Канадын Ерөнхий сайдын гэргий эмчлэгджээ3 сар 29. 11:23Ухань хотын метроны үйл ажиллагааг сэргээж эхэллээ3 сар 29. 11:20Токиод интоорын модны цэцэрлэгт хүрээлэнгүүдийг хэсэгчлэн хаажээ3 сар 28. 11:18Хубэй мужид ажилласан эмнэлгийн 21 мянга гаруй ажилтан гэртээ харьжээ3 сар 26. 9:58Токиогийн хөрөнгийн биржийн гол индексүүд өсчээ3 сар 26. 9:49Ванкуверт онцгой байдлын дэглэмийг зөрчвөл 34500 ам.доллароор торгоно3 сар 26. 9:36Илон Маск Калифорни муж улсад мянга гаруй амьсгалын аппарат хандивлажээ3 сар 25. 9:44БНХАУ тандалт судалгааны хиймэл дагуулууд амжилттай хөөргөжээ3 сар 25. 9:40Монгол Ардын Нам сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрөө Үндэсний аудитын газарт хүргүүллээ3 сар 24. 15:43Давхар замаар түгжрэлээ шийдсэн олон орноос хамгийн шилдэг нь Япон3 сар 24. 15:32Афганистаны Засгийн газар талибуудтай онлайнаар хэлэлцээ хийжээ3 сар 24. 9:35АНУ-ын зарим муж улс хоригдлуудаа суллана3 сар 24. 9:23АНУ-д галт зэвсэг худалдан авах нь ихэсчээ3 сар 23. 14:23Иран БНХАУ-аас илгээсэн тусламжийг хүлээн авчээ3 сар 23. 14:22Европоос ирсэн хүмүүсээс шинжилгээ авч тусгаарлана3 сар 21. 11:35БНАСАУ Япон тэнгис рүү хоёр пуужин харважээ3 сар 21. 11:20Ноён Бондгор Хятадын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр шуугиан тариад амжжээ3 сар 20. 13:20Лондоны метроны буудлуудын 40 нь хаагдана3 сар 20. 9:54БНСУ жижиг бизнес эрхлэгчдэд хөрөнгө мөнгөний тусламж үзүүлнэ3 сар 20. 9:36ОХУ-ын 80 бүс нутагт өндөржүүлсэн бэлэн байдал зарлажээ3 сар 20. 9:35Европт эм бэлдмэл нийлүүлэх журмыг хялбаршуулна3 сар 19. 14:07

“Нэг тойрог” хэмээх молиго

/6-р сарын 5/  -  10 цаг 36 минут

Эрх баригч нам УИХ-ын сонгууль болгоны өмнөх жил сонгуулийн хуулийг ёс юм шиг өөрчилдөг жишиг тогтоод байна. МАН ч энэ дагуу Сонгуулийн хуулийг өөрчлөх өөрсдийн хувилбарыг танилцууллаа.  Тэд Монгол Улс нэг тойрог гэсэн системээр ирэх 2020 оны сонгуулийг явуулах нь зүйтэй гэж үзжээ.

Гэхдээ МАН-ын  энэхүү мэдэгдэл улс төрийн хүрээнд гэнэтийн үйл явдал байв. Өнгөрсөн даваа гаригт болсон бүлгийн хурлын дараа ажлын хэсгийн ахлагч, УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан мэдээлэл хийж, сонгуулийн хуулийн өөрчлөлтийг танилцуулав.  Тэрээр энэ үеэр хуулийн өөрчлөлтийг олон нийт болон улс төрийн намаар хэлэлцүүлсэн гэдгийг тодотгосон.  Гэсэн ч сонгуулийн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай тэр дундаа Монгол Улс нэг тойрог гэх системээр явна гэх хэлэлцүүлэг өмнө нь  болоогүй.  Түүнчлэн одоо яригдаж байгаа хуулийн төсөлдөө  ч  нэг тойрог гэх  заалтыг тусгаж амжаагүй байна.  МАН-ын боловсруулсан Сонгуулийн хуулийн төслийн 4.4-т Сонгууль нь олонхийн /мажоритар/ тогтолцоотой байна. 11.2-т Сонгуулийн нутаг дэвсгэр нь тойрогт хуваагдана гэжээ. Тэгэхээр МАН-ын  хуулийн төсөлд ороогүй, хэлэлцүүлээгүй асуудлаа бүлгийн хурлаар оруулж, яагаад олон нийтэд гэнэт мэдээлэх болов. Үүний цаана улс төрийн тоглолт ч  явж мэднэ гэх асуудал улс төрийн хүрээнд яригдаж байна.

Ер нь эрх баригчдын анхаарал одоогоор Үндсэн хуулийг өөрчлөх асуудал дээр төвлөрчихөөд байгаа.  Үндсэн хуулийг өөрчлөх хуулийн төслөө ч маргааш өргөн барина.   Эцэг хуулиа ямар дэгээр өөрчлөх гээд “бэлтгэл” хуулиудыг бүгдийг нь бэлэн болгочихсон.  Ийм үед гэнэт Сонгуулийн хуулийг өөрчлөх, тэгээд бүр Монгол Улс нэг тойрог болно гэж олны анхаарлыг татаж эхэлсэн нь зүгээр нэг бамбай төдий асуудал байж болох юм. Өөрөөр хэлбэл, МАН сонгуулийн хуулиар молигдож байгаад Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хийх үү гэдэг хардлага байна.

Эрх баригчид үнэхээр сонгуулийг энэ системээр явуулбал улс төрийн хувьд дэвшил болно.  Эсрэгээрээ мөнгөтэй, олонд танигдсан,  туршлагатай намуудад ашигтай.  Жижиг намууд бие даагчдын боломжийг хаасан хууль болно гэдэг маргаан аль хэдийнэ л яригдаад эхэллээ.  Ер нь бол тухайн нэр дэвшигч өмнө нь нэг л тойрогт бүх анхаарлаа хандуулж ажилладаг байсан бол Монгол Улс нэг тойрог гэх заалттай хууль батлагдвал улс орон даяар явж, мөрийн хөтөлбөрөө танилцуулна.  Монголын ард түмэнд бүгдэд нь л танигдах учиртай болж байна.  Тэгэхээр шинэ улс төрийн хүчин, нэр дэвшигчдэд хүндрэл үүсэх асуудал гарах юм..

Нөгөө талаар Монгол Улс нэг тойрог болчихвол улс төрийн талцал хуваагдал, жалга довны үзэл бага ч гэсэн үгүй болно гэж ярих хэсэг ч байна.  Сонгуулийн үеэр мөнгө тарааж санал худалдаж авах байдал үгүй болно гэж байна. “Агаар” дээр байгаа Сонгуулийн хуулийг дагасан ийм төрлийн  санал шүүмжлэлүүд хөвөрч эхлээд байна.

Энэ систем өмнө нь яригдаагүй биш яригдаж байсан. Гэвч санал тоолох, хураах зэрэг техникийн хувьд боломжгүй гэсэн шалтгаанаар орхигдож иржээ.   Монгол Улс парламентын түүхэндээ долоон удаа УИХ-ын сонгууль явуулсан. Үүний дөрвийг нь жижиг мажоритар системээр явуулсан.  76 тойрогт нэг мандаттай гэсэн үг.  Түүний дараа нэг удаа томсгосон тойрог буюу пропорцианаль мажоритар холилдсон системээр,  нөгөө хоёр нь 26 тойрог буюу олон мандат гэсэн зарчмаар явагдсан байдаг. Мөн АН эрх барих хугацаандаа буюу 2012-2016 онд  Ерөнхийлөгч,  УИХ, Орон нутгийн сонгуулийг нэг хуулиар зохицуулах хуулийн төсөл баталж байв.  Харин энэ удаагийн сонгуулийн  хуулийн өөрчлөлтөөр энэ гурвыг салгаж, тус тусад нь хууль болгон оруулж ирж байгаа юм байна.

Ийнхүү МАН-ын боловсруулсан Сонгуулийн хуулийн төсөл батлагдвал бид түүхэндээ анх удаа 2020 онд Монгол Улс нэг тойрог болж сонгуулиа өгөх нь л дээ.

МАН-ын боловсруулсан Сонгуулийн хуулийн төсөлтэй холбоотойгоор намуудын байр суурийг хүргэж байна.

МАХН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Б.Тулга:

ТОЙРОГТОО ОЧИХ НҮҮРГҮЙ БОЛСОН УЛСТӨРЧДИЙН АРГА Л ДАА


-Сонгууль болгоны өмнө хуулийг өөрчилдөг байдлаа зогсоох хэрэгтэй.  Эрх баригчид сонгуулийн хуулийг өөрсдөдөө тааруулж “зассанаар” хожно гэж бодоод байдаг.  Гэхдээ хэзээ ч ялдаггүй, ард түмэн тавих ёстой дүнгээ л тавина. 

Нөгөө талаар энэ парламентад сонгогдсон тойрогтоо буцаж очих нүүргүй болсон улстөрч олон бий.  МАН-ын 40 гаруй гишүүн иргэдийнхээ эрхийг хулгайлаад ЖДҮ-гээс зээл авчихсан.  Түүнчлэн 60 тэрбумын асуудал байна.   Ийм “гэмт хэрэгтнүүд” яаж ард түмэн дээр эргээд очих вэ дээ.  Тэд Монгол Улс нэг тойрог  гэсэн системд орвол өөр хүмүүс дээр очоод сонгогдчихно гэж найдаад байх шиг байна.  Тийм байдал үүсэхгүй байх аа.  Ер нь сонгуулийг ямар системээр явуулах уу гэдгээс илүү сонгогчдын эрх ашгийг хэрхэн хамгаалах вэ гэдэг дээр анхаарлаа хандуулах нь зөв болов уу гэж манай намынхан үзэж байна.


МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан:

ХӨГЖИЛ ЯРИХ БОЛОМЖ БҮРДЭНЭ


-Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтын хуваарилалтыг л бодитоор дүгнэж харах ёстой юм. Өөрөөр хэлбэл, улсын төсөв ямар хэмжээтэй тэлсэн, үүнийгээ томоохон бүтээн байгуулалтад зарцуулж чадаж байна уу, үгүй юү гэдгийг дүгнэх хэрэгтэй. Одоогийн төсвийн хуваарилалтаар 76 жижиг тойрогтоо мөнгөө хуваачихаад улсын хөгжилд түлхэц болохуйц томоохон бүтээн байгуулалтууддаа хөрөнгө оруулахад хүндрэлтэй байгаа юм. Харин улс нэг тойрог болж, ард иргэд 76 гишүүнээ өөрсдөө сонгодог болбол жижиг тойргийн эрх ашиг ярихаас илүүтэй улсын ерөнхий хөгжил ярих боломж бүрдэнэ. Гаднын хөгжилтэй орнууд ч ийм байдаг. Тойрог томрох тусмаа тухайн тойрогт хамаарагдаж байгаа бүс нутгийн хөгжил илүү сайн байдаг. Тиймээс жижиг тойргийг хумих бодлого нь зөв болов уу гэж МАН Сонгуулийн тухай хуулийн төслийг боловсруулж байгаа юм.

 

АН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ц.Туваан:

СОНГУУЛЬ ЯМАР Ч СИСТЕМЭЭР ЯВСАН АН ХҮЛЭЭЖ АВНА


-Ер нь эрх баригчид сонгууль болгоны өмнө Сонгуулийн хуулийг өөрчилдөг болчихлоо.  МАН өөрсдөдөө аль болох ашигтай хувилбарыг оруулж ирсэн байх.  Гэхдээ одоо явж байгаа нь Сонгуулийн хуулийн төсөл нь эцсийн байдлаар орж ирээгүй байна. 

Ер нь бол бүсчлэх үү, нэг тойрог болгох уу гэдэг янз бүрийн хувилбар яригдаж байгаа юм билээ. Жижиг тойргийн тухайд хэт жалга довны үзлийг бий болгож, сонгуулийн үеэр санал худалдан авах байдлыг өөгшүүлж байна гэдэгтэй санал нэгдэнэ.  Тиймээс улс орны эрх ашгийг бодсон ч Монгол Улс нэг тойрог гэсэн систем орж ирвэл болохгүй юм байхгүй.  Манай намын хувьд сонгуулийг ямар ч системээр явуулсан татгалзахгүй, хүлээж авна.
 


Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
Т.Батсайхан

Коронавириустэй холбоотойгоор хуурамч мэдээлэл түгээхээс сэргийлж манай сайт тодорхой хугацаагаар сэтгэгдэл хэсгээ түр хаасан болно.

ULS.MN © 2020 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.