Шинэ мэдээ

“Mongoloo Kids” брэндийн хүүхдийн загварын шоу болоход ТАВХАН хоног ҮЛДЛЭЭ5 сар 24. 10:43Долоон настай ч хоёр настай хүүхэд шиг өсөлттэй өвчтэй хүүгээ өдөр шөнөгүй АСАРДАГ ААВ5 сар 24. 10:02Канад Филиппинээс хог хаягдлаа авна5 сар 24. 9:42“Panasonic” компани “Huawei”-д нийлүүлдэг хэрэгслийнхээ тоог бууруулна5 сар 23. 14:54Энэтхэг тагнуулын шинэ хиймэл дагуул хөөргөжээ5 сар 23. 14:54Н.Тилеухан: Энэ онд 989 төслийг 1.9 их наяд төгрөгөөр хэрэгжүүлнэ5 сар 23. 13:46“АНУ Ирантай дайтна” гэж Америкчуудын тэн хагас нь үзэж байна5 сар 23. 9:22Эрүүл мэндийн сургалтын хэрэгцээ үнэхээр их ч хэн ч үүнд мөнгө төлдөггүй5 сар 22. 14:16Египет, Франц тэнгисийн цэргийн хамтарсан сургууль хийжээ5 сар 22. 12:12Америкийн байлдааны хөлөг онгоцуудын тоог 355-д хүргэнэ5 сар 22. 10:03Монголын ТОП-100 компанийн ЗАЛУУ 8 захирал5 сар 21. 14:57Г.Ундрам: “Mongoloo Kids” брэндийн хүүхдийн загварын шоуг энэ сарын 30-нд хийх гэж байна5 сар 21. 10:09Багдад хотын ногоон бүсэд пуужингийн цохилт өгчээ5 сар 21. 9:36Ш.Абэ БНАСАУ-ын удирдагчтай уулзах бодолтой байгааг дэмжиж байна5 сар 21. 9:34Тойрог булаацалдаж буй мэтээр харагдуулах сонирхол хэнийх вэ5 сар 20. 13:32Шууд: ХАБЭА-н үндэсний чуулган Төрийн ордонд эхэллээ5 сар 20. 10:13Австралийн бүх нийтийн сонгуульд эрх баригч нам ялалт байгуулжээ5 сар 20. 9:39Нефтийн олборлолтоо нэмэгдүүлэх эсэх асуудлыг хэлэлцэнэ5 сар 20. 9:38Пуужингийн туршилт явуулсныг нь үл харгалзан хүнсний тусламж үзүүлнэ5 сар 18. 10:46НАТО-гийн цэргийн томоохон сургуулилт Эстонид болж дууслаа5 сар 18. 10:38Бразилын шинэ Засгийн газар анхны томоохон эсэргүүцэлтэй тулгарчээ5 сар 17. 9:25Персийн булангийн нөхцөл байдал даамжирч буйн хариуцлагыг Иран хүлээхгүй5 сар 17. 9:24Т.Оюунжаргал: Үсчид бид үйлчлүүлэгчдэдээ өөрийнхөө үнэ цэнийг ахиулж байх хэрэгтэй5 сар 16. 13:35Венесуэлийн эрх баригчид болон сөрөг хүчин яриа хэлэлцээ хийх боломжийг хэлэлцэнэ5 сар 16. 12:07Д.Трамп: Худалдааны яриа хэлэлцээг үргэлжлүүлнэ5 сар 16. 9:09В.Путинтэй хийсэн уулзалтаа үр дүнтэй болсон гэж мэдэгджээ5 сар 15. 11:51АНУ-ын бодлогод сэтгэл хангалуун бус байгаагаа илэрхийлжээ5 сар 15. 11:08“Turquoise Hill” компанийн хувьцаа эзэмшигчдийн маргаан анхаарлын төвд байна5 сар 15. 11:07Путин, Эрдоган нар утсаар ярьжээ5 сар 14. 13:08Анагаахын Шинжлэх Ухааны Үндэсний Их Сургуулийн “Эрхэс” хэвлэх үйлдвэрт хэвлэлийн эх бэлтгэгч ажилд авна5 сар 14. 11:40

Ц.Монгол: Шүүгчдэд хариуцлага тооцохгүй болсноор дураараа авирлах болсон

/5-р сарын 3/  -  14 цаг 29 минут
Хуульч, өмгөөлөгч Ц.Монголтой цаг үеийн асуудлаар  ярилцлаа.

-Эрүүдэн шүүсэн хэрэг илэрсэнтэй холбогдуулж хууль,шүүхийн байгууллагын удирдлагуудыг өөрчилснийг юу гэж дүгнэж  байна?

-Зөвхөн эрүүдэн шүүсэн асуудалтай холбогдуулан хуульд өөрчлөлт оруулсан юм биш гэдгийг эхлээд хэлэх нь зүйтэй болов уу. Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хууль, Прокурорын тухай хууль, Авлигын эсрэг хуульд Ерөнхий шүүгч, Ерөнхий прокурор, АТГ-ын дарга, орлогчдыг ҮАБЗ-ийн зөвлөмжийг үндэслэн чөлөөлөх эсэх асуудлыг УИХ, холбогдох байгууллага нь шийдэхээр өөрчлөлт оруулсан нь олон үндэслэл, шалтгаантай.

Хуулийн  өөрчлөлтийг  Үндсэн хуулийн  51.4-т  заасантай нийцсэн, одоо бий болсон эрх зүйн онцгой нөхцөл байдал, Монгол Улсын тусгаар тогтнол, оршин тогтнохуйн аюулгүй байдалд сөрөг нөлөө үзүүлэхээс сэргийлэх зорилгоор хийсэн гэж  ойлгосон. Хууль хяналтын байгууллагуудын удирдах албан тушаалтнууд нь улс, төр эдийн засгийн бүлэглэлд харъяалагдсан, тэдний хууль бус үйл ажиллагааг хамгаалдаг, өөрийг нь санал болгосон, томилсон албан тушаалтандаа үйлчилдэг, гажуудал бий болсон, энэ нь үндэсний аюулгүй байдалд нөлөөлөх түвшинд хүрсэн гэж хуулийн үзэл баримтлалд тодорхойлсон байна лээ.

-Хэсэг хуульч энэ хуулиуд гарснаар “Шүүх хараат боллоо”, “Үндсэн хууль зөрчлөө” гэсэн. Өмнө  нь хараат бус биш явж ирсэн юм уу?

-Хэсэг бүлэг хуульч  “Үндсэн хууль зөрчсөн, Шүүхийн хараат бус байдалд халдсан, Шүүх эрх мэдэл хараат боллоо” гэж хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр мэдэгдэж, өөрснийгөө нийт хуульчдыг төлөөлж байна гэж байгаа нь, хууль, хяналтын  байгууллагын хуучин удирдлагуудыг өөрчлөхийн эсрэг, хууль хяналтын байгууллагуудыг “улс төрийн хараат байдал”-д нь үлдээх” зорилготой, МАНАН гэж бүлэглэлийг хамгаалахад чиглэгдсэн гэж үзэхээр байна.

Хууль гарснаар шүүх хараат болчихов уу гэвэл тийм биш. Ер нь шүүх эрх мэдлийн байгууллагууд улс төрөөс харьцангуй хараат байсаар ирсэн,  2013 оноос хойш улс төрөөс бүрэн хараат болсон гэж үзэхээр нөхцөл  байдал үүссэн. Энэ хугацаанд Үндсэн хууль зөрчсөн олон үйл явдал болж, шүүхийн хараат бус байдал алдагдсаар, хуульчид бид эсэргүүцсээр, ҮХЦ-д хандсаар ирсэн. Гэтэл эдгээр хуульчид өөр өөр намын харъяалалтай, эсрэг тэсрэг гэж болохоор байр суурь баримталж ирсэн бөгөөд тэд энэ асуудал дээр санал нэгдсэн байдлаас үзвэл МАНАН бүлэглэлийн, эсхүл тодорхой бүлгийн эрх ашгийг хамгаалж байна гэж ойлгогдохоор байна. Зарим нь төрийн өндөр албан тушаал хашиж байхдаа Үндсэн хууль зөрчиж Төрийн тусгай албан хаагчдын нэгдсэн эмнэлгийг хууль бусаар булаан авч “шорон” болгох гэж байсан,зарим нь Үндсэн хууль зөрчиж гарсан Зөвлөлдөх ардчиллын тухай хуулийг зөвтгөн, тохиолдлын аргаар сонгон авсан иргэдийн саналд шинжээчийн хувьд нөлөөлж “Их, бага” гэсэн хоёр  танхимтай парламенттай” байх тухай саналыг Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслөөс хасуулсан. Тэгэхээр  Үндсэн хууль  зөрчдөг,хууль зөрчсөн  үйл явдлын талаар дуугардаггүй, чимээгүй өнгөрдөг мөртлөө, хуульд хариуцлага тооцох тухай заалт оруулсныг “Шүүхийн системийг хараат болголоо” гэж байгаа нь ойлгомжгүй.

-Шүүх, хууль хяналтын байгуул­лага өнөөдрийг хүртэл улс төрөөс хараат болсон байсныг нотлох тодорхой жишээ баримт байна уу?

-ҮАБЗ-ийн зөвлөмжийг үндэслэн хуулийн байгууллагын удирдах албан тушаалтнуудыг чөлөөлөх талаар хуульд оруулсан өөрчлөлт нь шүүх, прокурор, АТГ-ыг улс төрийн хараат байдлаас гаргах гэсэн эхний том алхам. Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн үзэл баримтлалд “Хууль хяналт, шүүхийн байгууллагын удирдах албан тушаалтнууд өөрийг нь санал болгосон, томилсон албан тушаалтанд үйлчилдэг, улс төрийн захиалгаар эрүүгийн хэрэг үүсгэдэг, улстөрчдөд үйлчилдэг бол уг байгууллагын гүйцэтгэх албан тушаалтнууд нь мэргэжлийн чадавхгүй, хууль дээдлэх биш “дээрээс ирсэн” зааврыг биелүүлдэг, илэрхий гэмт хэргийг шийдвэрлэхгүй удаашруулж, саармагжуулдаг үйл ажиллагааг биелүүлэгч болжээ” гэж тусгасан байна.

Үүнээс гадна шүүгчийн мэргэжлийн алдаа гаргасан байхад хариуцлага тооцохоо больсон нь зарим  шүүгчийг дураараа авирлах, хууль бус шийдвэр гаргах нөхцлийг бүрдүүлсэн. Шүүхэд шүүгч хариуцлага хүлээдэггүй тийм гаж тогтолцоо бий болсон гэхэд дэгсдэхгүй. Саяхан Орхон аймгийн Сум дундын иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч н.Үүрийнтуяа 2012 онд болсон үйл явдлын талаар Шийдвэр гаргахдаа нэхэмжлэгчийн 2018 онд сонинд өгсөн ярилцлагыг нь “нотлох баримт” гэж үнэлж дүгнэж илтэд нэг талыг барьж, хууль гажуудуулж, автын механик мэргэжилтэй хүнийг, барилгын зөвлөх инженер гэж мэргэжлийг нь сольж дүгнэсэн.

 Прокурор, АТГ-ын хувьд ч олон ноцтой хууль зөрчсөн, хүний эрхийг боогдуулсан, хүнийг хэлмэгдүүлсэн тохиолдол гарсаар ирсэн. Тухайлбал, ашигтай ажиллаж байсан Хөтөлийн цемент шохойн үйлдвэрийн удирдлагын бүх албан тушаалтныг хоморголон баривчилж, санхүүгийн баримт, архив,компьютерүүдыг хурааж үйл ажиллагааг нь зогсоож, эцэст нь уг улсын үйлдвэр хувийн компаний мэдэлд шилжсэн байдаг. Энэ хэргийг нэргүй мэдээлэлд үндэслэн үүсгэсэн байдаг.Саяхан Нийслэлийн прокурорын хяналтын прокурор н. Хосбаяр Дундговь аймгийн Өлзийт сумын нутагт хууль бусаар жонш олборлож улсад 1.2 тэрбум төгрөгийн хохирол учруулж, зөвшөөрөлгүйгээр, ямарч лицензгүйгээр ил уурхай байгуулан, нөхөн сэргээлт ч хийхгүйгээр байгаль орчныг сүйтгэсэн гэмт хэргийг “зөрчил” гэж хэрэгсэхгүй болгоод хохирогчдын гомдол гаргах эрхийг нь зөрчиж шүүх рүү шилжүүлсэн. Харин шүүх хэргийг хэлэлцээд, “зөрчил”гэж хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлгүй байна гэж үзээд дахин буцааж шалгуулахаар болоод байна. Энэ байдлыг  олон нийтэд мэдээлж таслан зогсоох, хуулийн байгууллагуудыг өөрчилж хариуцлагажуулахгүй бол завхрал дээд цэгтээ хүрлээ.

 -Хууль эрх зүйн орчин, хуулийн байгууллагын хариуцлагын тогтолцоо сүүлийн жилүүдэд шинэчлэгдэж, сайжирч ирсэн юм биш үү. Хуулийн шинэчлэлийн багц хууль гээд л олон хууль гарч шинэчлэгдээ биз дээ?

-Шүүх, хууль эрх зүйн шинэчлэл гэдэг утгаар шинэ хуулиудыг баталсан. Энэ хуулиудад олон дэвшилтэт зүйл заалт орсон боловч, сайнаас саар нь гэгчээр хуулийн бүтцийг эвдсэн, ром германы эрх зүйн системийн эрх зүйн үндсэн зарчмуудыг үгүйсгэж,англи-саксоны эрх зүйн системтэй хольж саармагжуулсан нь хуулийг хэрэглэхэд бэрхшээлтэй болгосон.Эрүүгийн шинэ хуульд социализмын үеийн Сталины үеийн прокурор Вишневскийн онол буюу хүнийг байцааж, өөрөөр нь хэрэг хүлээлгээд бууддаг, шийтгэдэг байсан зохицуулалтын орчин үеийн хувилбарыг хуульчилсан. Эрүүгийн хуульд зааснаар “сэжигтэн” гэж байхгүй болсон. Хэрэгт сэжиглэж байгаа хүнийг “худал мэдүүлэг өгвөл эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж хууль сануулаад гэрчээр байцааж, улмаар яллагдагчаар татан гэрчийн мэдүүлэгт нь буюу өөрийнх нь мэдүүлэгт тулгуурлан ял оноох болсон. Хүний эрхийг дордуулсан бас нэг заалт нь зохион байгуулалттай, бүлэглэн гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдүүдийн хэн нэгийг нь гэмт хэргээс чөлөөлж, түүгээр гэрчлүүлээд бусдыг нь ялладаг зохицуулалт оруулж ирсэн нь хоригдлыг хоригдлоор нь гэрчлүүж, гүтгүүлж  /С. Зоригийн амь насыг хохироосон хэргийг зохиомлоор илрүүлсэнтэй төстэй\ яллах боломжийг хуульчилсан. Мөн гадаадын аль ч орны иргэн Монгол Улсын иргэнийг хөлслөн итгэмжлэл өгч Монголын  аль ч иргэнд эрүүгийн хэрэг үүсгүүлдэг, ял оноох ийм систем тогтоосон. Ийм байж болохгүй.Эрүүгийн хууль болон Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх хуульд субьектив буюу хэсэг бүлгийн ашиг сонирхлыг хамгаалсан маш олон заалт орсныг  өөрчлөх ёстой

-Зөрчлийн болон Эрүүгийн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах асуудлыг УИХ  хэлэлцэнэ. Хуулийн гажуудлыг арилгаж чадах болов уу?

-Гажуудлыг засахын  төлөө явах нь явж байгаа байх. Гэхдээ УИХ-аар хэлэлцэгдээд ямар хэлбэрээр гарч ирэхийг таашгүй. Татварын өршөөлийн тухай хууль гэхэд л  Ил тод байдлын тухай хууль гэдэг нэртэй болоод татвар төлөгчдөө огт өршөөгөөгүй, албан тушаалтнуудыг, хөрөнгөө нуусан гэмт этгээдүүдийг  өршөөсөн хууль гарч ирсэн. Иймэрхүү урьдын алдааг давтахгүйгээр Зөрчлийн тухай болон Эрүүгийн хуулийн гажуудлыг нухацтай хэлэлцэж бүрэн арилгах ёстой.

-Зөрчлийн хуулийг өөрчлөх ёстой гэдэг. Өөрчлөх үү, хүчингүй болгох шаардлагатай юу?

-Зөрчлийн  тухай  болон Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийг бүхэлд нь хүчингүй болгох ёстой. -Эрүүгийн болон Зөрчлийн хуульд яагаад ийм заалтууд орчихсон юм бол?

-Сонирхол бүхий этгээдүүд ийм заалтыг хуульд оруулсан. УИХ нэг танхимтай, мэргэжлийн биш парламент  учраас  цоорхой хуулиуд гарч байна. Өнгөрсөн 20 жилд байдал улам дордож, муу хуулиуд гарсаар ирсэн нь нэг танхимтай УИХ явуургүй гэдгийн илрэл.Тиймээс хоёр танхимтай  мэргэжлийн парламент болгохгүй бол цаашдаа  сүйрэлд хүргэнэ гэсэн үг. Ийм тогтолцооны өөрчлөлтийг зайлшгүй хийх хэрэгтэй. Тэгж чадахгүй бол хууль нь улам муудаж, хэлмэгдүүлэлт, хууль бус шийдвэр гаргах явдал зогсохгүй. Систем нь хэвээр үлдэж байгаа учраас засагдахгүй. Иймд хоёр танхим бүхий парламент бий болгох Үндсэн хуулийн төлөө явах ёстой.Эс бөгөөс 2020 оны сонгуулиар ийм концепц бүхий Үндсэн хуулийг баталж чадах улс төрийн намыг  л дэмжиж хэрэгтэй болох байх даа. 

Эх сурвалж: Зууны мэдээ сонин


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд uls.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Холбогдох утас: 91777757

1 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

218.50.19.29Зочин   • 5 сарын 7. 21 цаг 17 минут

mongoliin shuugch nariin huuhduud ih mongoteige gaihuulaal gadaadad tansaglaal yavjbaidag yum bainalee

ULS.MN © 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.