Шинэ мэдээ

Ираны түлш тээвэрлэсэн эхний хөлөг онгоц Венесуэлд хүрчээ2 цаг 41 минутын өмнөХонконгт эсэргүүцэгчдийг тараахын тулд нулимс асгаруулагч хий ашиглажээ3 цаг 5 минутын өмнөХонконгийн үндэсний аюулгүй байдлыг хамгаалах нь Хятадын дотоод асуудал гэв5 сар 24. 11:22Испани орон даяар 10 өдрийн гашуудал зарлана5 сар 24. 11:00АТГ:А.Адьяасүрэнд хэрэг үүсгэн шалгаагүй5 сар 22. 13:10"Конотори-9" хөлгийг амжилттай хөөргөжээ5 сар 22. 9:36Трамп гидроксихлорохин уухаа болино5 сар 21. 12:34Африкт тусламж үзүүлэхийг уриалжээ5 сар 21. 9:41БНСУ-д ахлах сургуулиуд хичээллэж эхэллээ5 сар 21. 9:38Цэцэг дэлгэрсэн цэнгэг зуны үдшээр “нисдэг цэцэг” дэлгэн сэтгэлийн цэнгэл эдлэн суувал ямар вэ?5 сар 20. 9:52Их Британийн хааны гэр бүл 22 сая ам.долларыг алдаж магадгүй5 сар 20. 9:38Энэтхэгт олон сая хүнийг нүүлгэн шилжүүлж эхэлжээ5 сар 20. 9:26Манай үеийн СЕО нарын нэг О.Мөнхтулга 2020 оны сонгуулийн хамгийн залуу нэр дэвшигч5 сар 19. 10:11БНСУ-ын компаниудын 30 орчим хувь нь ажилтнуудаа цомхотгож магадгүй5 сар 19. 9:45Шинэ Зеландын хүн ам таван саяд хүрчээ5 сар 19. 9:45Японы ДНБ 3.4 хувиар бууржээ5 сар 18. 14:05Энэтхэгт хөл хориог сунгалаа5 сар 18. 10:06М.Энхболд: Намын бодлого шийдвэрийн дагуу УИХ-ын сонгуульд нэр дэвших боломж олдсонгүй5 сар 18. 9:36Румынд коронавирусний улмаас тогтоосон хязгаарлалтыг эсэргүүцсэн жагсаал болжээ5 сар 18. 9:32Италийн эрх баригчид ирэх сард хилээ нээнэ5 сар 17. 11:34АНУ-ын Конгрессын гишүүдэд алсаас саналаа өгөхийг зөвшөөрсөн хуулийн төслийг баталжээ5 сар 17. 11:33А.Адьяасүрэн: АН бодлогын нам, буурь суусан улс төрийн гол тоглогч5 сар 16. 16:14Цар тахал дэлхийн эдийн засагт 8.8 их наяд ам.долларын хохирол учруулж болзошгүй5 сар 16. 11:22Сэтгүүлчдийн визийн хугацааг хязгаарлахыг нь эсэргүүцжээ5 сар 16. 11:00Австраличуудын сэтгэцийн эрүүл мэндийг хамгаалахад 31 сая ам.доллар зарцуулна5 сар 16. 10:57ОХУ дахь нас баралтын талаарх мэдээллээ няцаахыг шаардсан захидал явуулжээ5 сар 15. 12:39Grand Family: Хань Ц.Амарсанаа: Адьяасүрэн хэзээ ч хуурамч дүр эсгэдэггүй5 сар 15. 10:12Афганистаны зүүн нутагт болсон дэлбэрэлтийн хариуцлагыг "Талибан" хөдөлгөөн хүлээжээ5 сар 15. 9:49MYЭX-ны Б.Mягмар доктор(PhD)-ын зэрэг хамгааллаа5 сар 15. 9:36Иргэдэд сэтгэл зүйн дэмжлэг үзүүлэхэд анхаарлаа хандуулахыг уриалжээ5 сар 15. 9:27

Б.Энхтөр: Нийгмийн даатгалын шимтгэлийн өрнөөс болж даатгуулагчид учирсан хохирлыг ажил олгогч хариуцаж төлнө

/3-р сарын 19/  -  15 цаг 02 минут

Нийгмийн даатгалын тухай хууль тогтоомж, үйлчилгээний талаар цувралаар мэдээлэл хүргэж байгаа билээ. Энэ удаад нийгмийн даатгалын шимтгэлийн өр, авлагын асуудлаар Нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын Санхүү бүртгэлийн газрын Өр, авлага хариуцсан мэргэжилтэн Б.Энхтөртэй ярилцлаа.

  • Нийгмийн даатгалд шимтгэлийн авлага гэж юуг хэлээд байна вэ? аж ахуйн нэгж байгууллага хэр хэмжээний өртэй, эсвэл хэдий хугацаанд шимтгэл төлөлтөө хийгээгүй бол өртэйд тооцогддог вэ?
  • Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 16 дугаар зүйлийн 16.1-т ажил олгогч, даатгуулагч нь нийгмийн даатгалын шимтгэлийн хувь хэмжээг хуульд заасны дагуу тооцож, тухайн сард нь багтаан нийгмийн даатгалын сангийн дансанд шилжүүлнэ гэж заасан байдаг. Тэгэхээр тухайн сардаа багтааж нийгмийн даатгалын санд шилжүүлж төлөөгүй нийгмийн даатгалын шимтгэлийг дараа сарын 01-ний өдрөөс шимтгэлийн авлага гэж тооцно. Өөрөөр хэлбэл төлөгдөөгүй шимтгэлийн дүнгээр авлага үүссэн гэж тооцдог. Харин нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдөөгүй хугацаагаар нь авлагын насжилтыг тооцож, хуулийн дагуу тухайн ангилалд тохирсон арга хэмжээг авч байгаа. Нийгмийн даатгалын байгууллагын хувьд шимтгэлийн авлага үүсч, аж ахуйн нэгж байгууллагын хувьд шимтгэлийн өр үүсч байгаа хэрэг юм.
  • Тэгвэл нийгмийн даатгалд шимтгэлийн өртэй хичнээн аж ахуйн нэгж байна?
  • Нийгмийн даатгалын байгууллагад бүртгэлтэй 45 мянга гаруй ажил олгогч бий. 2019 оны 03 дугаар сарын 10-ны байдлаар 21000 орчим аж ахуйн нэгж 120,3 тэрбум төгрөгийн шимтгэлийн өртэй байна. Үүний цаана 160 гаруй мянган даатгуулагчийн эрх ашиг хөндөгдөж байгаа юм.
  • Ажил олгогч нар шимтгэлээ цаг тухайд нь төлөхгүй өр үүсгэх нь ямар хор уршигтай вэ?
  • Ажил олгогч нийгмийн даатгалын шимтгэлийн авлага үүсгэснээр Нийгмийн даатгалын сангийн орлого бүрдүүлэх, тэтгэвэр, тэтгэмжийг хугацаанд нь олгоход хүндрэл учруулахаас гадна тухайн байгууллагад ажиллаж байгаа даатгуулагчдын нийгмийн баталгаа алдагдаж, нийгмийн даатгалын сангаас үйлчилгээ авах эрх нь хязгаалагдана. Тухайлбал эмэгтэй даатгуулагчдын тухайд жирэмсний болон амаржсаны тэтгэмжээ авч чадахгүй, залуучууд ажлаас гарах, ажлын байраа солих үедээ ажилгүйдлийн тэтгэмж авч чадахгүй, өвдсөн бол хөдөлмөрийн чадвар алдсаны тэтгэмж олдохгүйгээс гадна эмнэлэгийн тусламж үйлчилгээ ч авахдаа ч даатгалаараа хөнгөлүүлэх боломжгүй болно. Түүнчлэн насан туршдаа авах өндөр насны тэтгэврээ тогтоолгох боломжгүй болох, тэтгэврийн хэмжээ буурах зэрэг асуудал ч үүсч болох юм. Нийгмийн даатгалын байгууллагаас үзүүлэх 30 төрлийн үйлчилгээнээс гадна нийгмийн харилцаанд ороход ч хүндрэл учирч болно. Тухайлбал, иргэд арилжааны банкнаас зээл авах, гадаад улс руу зорчихоор виз мэдүүлэх зэрэгт нийгмийн даатгал санхүүгийн баталгаа болдог. Гэтэл шимтгэлийн өрнөөс болоод ийм боломжуудаа ч хязгаарлуулж байна.
  • Иргэд цалингаасаа нийгмийн даатгалын шимтгэлээ суутгуулаад л яваад байдаг, гэтэл яг эмнэлэгт очоод үзүүлэх гэхээр, эсвэл банкнаас зээл авах гээд дэвтрээ бариад очихоор шимтгэл төлөгдөөгүй байна гээд үйлчилгээ үзүүлдэггүй шүү дээ. Энэ тохиолдол яах ёстой вэ? Хуулийн хариуцлага нь ямар байдаг юм бол?
  • Ажил олгогчид даатгуулагчийн цалингаас хуульд заасан хувь хэмжээгээр нийгмийн даатгалын шимтгэл суутган авч, тайландаа тусган ирүүлдэг ч нийгмийн даатгалын санд тухайн суутгасан шимтгэлээ шилжүүлэхгүй авлага үүсгэсэн тохиолдолд “шимтгэл төлөөгүй” гэсэн мэдээлэл лавлагаан дээр харагддаг. Үүнээс үүдэн тухайн даатгуулагчийн нийгмийн баталгаа алдагдаж, нийгмийн даатгалын сангаас үзүүлэх үйлчилгээг авах эрх хязгаарлагдаж байна. Шимтгэлийн авлага үүсгэсэн насжилтаас хамаарч ажил олгогчид хуульд заасны дагуу уулзалт зохион байгуулах, мэдэгдэл өгөх, дансны гүйлгээ хаах, улсын байцаагчийн албан шаардлага өгөх, шүүхэд нэхэмжлэх зэрэг арга хэмжээг шат дараатай авч хэрэгжүүлэн ажиллаж байна. Гэхдээ даатгуулагчийн эрх ашгийг хамгаалсан эрхзүйн зохицуулалтыг хуульд тусгасан байдаг. Тодруулбал, Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.2-т “Ажил олгогчийн буруугаас нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдөөгүй даатгуулагчид учирсан хохирлыг ажил олгогч бүрэн хариуцаж төлнө” гэсэн заалт бий. Иймээс даатгуулагч нар байгуулага суутгасан шимтгэлээ төлөөгүйгээс нийгмийн даатгалын үйлчилгээ авч чадалгүй хохирсон хохирлыг дээрх заалтын дагуу ажил олгогчоос нэхэмжлэх эрх нь нээлттэй. Хуулийн энэ заалтыг сайн мэдэдгүйгээс даатгуулагч нар хохирч үлдэх тохиолдол гарч байгааг үгүйсгэхгүй.
  • Ажил олгогч нь хариуцлага хүлээхгүй байвал яах вэ?
  • Шимтгэл төлөлтөө хуулийн хугацаанд барагдуулахгүй даатгуулагчийг хохироож байгаа тухай мэдээллийг манай Хяналт шалгалтын газарт ирүүлэн шалгуулж болно. Түүнчлэн ажил олгогч нь хариуцлага хүлээхгүй байгаа тохиолдолд даатгуулагч шүүхийн байгууллагад хандан шийдвэрлүүлэх боломж бий. 
  • Иргэд өөрсдөө хяналт тавих хэрэгтэй гэлээ. Шимтгэл төлөлтөө хянах ямар боломжууд байдаг вэ?
  • Шимтгэл төлөлтөө хянах хэд хэдэн арга бий. Хамгийн энгийн нь та нийгмийн даатгалын дэвтэр дээрээ байцаагчийн тамга дарагдсан эсэхийг хянаад явж болно. Мөн ТҮЦ машинаас лавлагаа авч болно. Өөр нэг хялбар шийдэл нь “Нийгмийн даатгал” гар утасны аппликэйшнийг татаж суулган ашиглах, нийгмийн даатгалын вэб сайтны “Даатгуулагчид зориулсан вэб” програмд нэвтрэн мэдээллээ харах боломжтой. Дээрх цахим хэлбэрээр шалгахын ач холбогдол нь өмнөх сар, жилүүдийнхийг ч үзэх боломжтой юм. Даатгуулагч энэ маягаар шимтгэл төлөлтөө хянан, ажил олгогч тань шимтгэлийн өр үүсгэсэн байвал өөрийн эрх ашгаа хамгаалж шаардлага тавих хэрэгтэй.
  • Нийгмийн даатгалын байгууллага нь даатгуулагчийн эрх ашгийг хамгаалах үүрэгтэй шүү дээ. Дээр дурьдсан шиг хохирохоос нь өмнө өр авлагыг бууруулахын тулд арга хэмжээ авч ажиллах хэрэгтэй юм биш үү? Өр, авлагыг бууруулахын тулд ямар ажлууд хийж байна?
  • Дээр дурьдсанчлан Нийгмийн даатгалын төв орон нутгийн бүх шатны байгууллагууд шимтгэлийн авлага үүсгэсэн ажил олгогчид хуулийн дагуу авлагын насжилтаас хамаарсан шат дараатай арга хэмжээ авч ажилладаг. Жилд дунджаар 500 орчим тэрбум төгрөгийн хуримтлагдсан болон урсгал авлагыг барагдуулдаг нь нийт орлогын 25-30% гэсэн үг юм. Мөн үйл ажиллагаа нь хэвийн явагдаж байгаа хэрнээ шимтгэлийн авлага үүсгэж байгаа ажил олгогчид хяналт шалгалт хийх, төсвийн байгууллагуудын авлагыг барагдуулах, нэмж үүсгэхгүй байх талаар орон нутгийн удирдлага, Сангийн яам, бусад төрийн болон төрийн бус байгууллагуудтай хамтран ажиллаж, даатгуулагчийн нийгмийн баталгааг хангахад анхаарч байна.

Ярилцсанд баярлалаа.

Коронавириустэй холбоотойгоор хуурамч мэдээлэл түгээхээс сэргийлж манай сайт тодорхой хугацаагаар сэтгэгдэл хэсгээ түр хаасан болно.

ULS.MN © 2020 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.