Шинэ мэдээ

“Mongoloo Kids” брэндийн хүүхдийн загварын шоу болоход ТАВХАН хоног ҮЛДЛЭЭ5 сар 24. 10:43Долоон настай ч хоёр настай хүүхэд шиг өсөлттэй өвчтэй хүүгээ өдөр шөнөгүй АСАРДАГ ААВ5 сар 24. 10:02Канад Филиппинээс хог хаягдлаа авна5 сар 24. 9:42“Panasonic” компани “Huawei”-д нийлүүлдэг хэрэгслийнхээ тоог бууруулна5 сар 23. 14:54Энэтхэг тагнуулын шинэ хиймэл дагуул хөөргөжээ5 сар 23. 14:54Н.Тилеухан: Энэ онд 989 төслийг 1.9 их наяд төгрөгөөр хэрэгжүүлнэ5 сар 23. 13:46“АНУ Ирантай дайтна” гэж Америкчуудын тэн хагас нь үзэж байна5 сар 23. 9:22Эрүүл мэндийн сургалтын хэрэгцээ үнэхээр их ч хэн ч үүнд мөнгө төлдөггүй5 сар 22. 14:16Египет, Франц тэнгисийн цэргийн хамтарсан сургууль хийжээ5 сар 22. 12:12Америкийн байлдааны хөлөг онгоцуудын тоог 355-д хүргэнэ5 сар 22. 10:03Монголын ТОП-100 компанийн ЗАЛУУ 8 захирал5 сар 21. 14:57Г.Ундрам: “Mongoloo Kids” брэндийн хүүхдийн загварын шоуг энэ сарын 30-нд хийх гэж байна5 сар 21. 10:09Багдад хотын ногоон бүсэд пуужингийн цохилт өгчээ5 сар 21. 9:36Ш.Абэ БНАСАУ-ын удирдагчтай уулзах бодолтой байгааг дэмжиж байна5 сар 21. 9:34Тойрог булаацалдаж буй мэтээр харагдуулах сонирхол хэнийх вэ5 сар 20. 13:32Шууд: ХАБЭА-н үндэсний чуулган Төрийн ордонд эхэллээ5 сар 20. 10:13Австралийн бүх нийтийн сонгуульд эрх баригч нам ялалт байгуулжээ5 сар 20. 9:39Нефтийн олборлолтоо нэмэгдүүлэх эсэх асуудлыг хэлэлцэнэ5 сар 20. 9:38Пуужингийн туршилт явуулсныг нь үл харгалзан хүнсний тусламж үзүүлнэ5 сар 18. 10:46НАТО-гийн цэргийн томоохон сургуулилт Эстонид болж дууслаа5 сар 18. 10:38Бразилын шинэ Засгийн газар анхны томоохон эсэргүүцэлтэй тулгарчээ5 сар 17. 9:25Персийн булангийн нөхцөл байдал даамжирч буйн хариуцлагыг Иран хүлээхгүй5 сар 17. 9:24Т.Оюунжаргал: Үсчид бид үйлчлүүлэгчдэдээ өөрийнхөө үнэ цэнийг ахиулж байх хэрэгтэй5 сар 16. 13:35Венесуэлийн эрх баригчид болон сөрөг хүчин яриа хэлэлцээ хийх боломжийг хэлэлцэнэ5 сар 16. 12:07Д.Трамп: Худалдааны яриа хэлэлцээг үргэлжлүүлнэ5 сар 16. 9:09В.Путинтэй хийсэн уулзалтаа үр дүнтэй болсон гэж мэдэгджээ5 сар 15. 11:51АНУ-ын бодлогод сэтгэл хангалуун бус байгаагаа илэрхийлжээ5 сар 15. 11:08“Turquoise Hill” компанийн хувьцаа эзэмшигчдийн маргаан анхаарлын төвд байна5 сар 15. 11:07Путин, Эрдоган нар утсаар ярьжээ5 сар 14. 13:08Анагаахын Шинжлэх Ухааны Үндэсний Их Сургуулийн “Эрхэс” хэвлэх үйлдвэрт хэвлэлийн эх бэлтгэгч ажилд авна5 сар 14. 11:40

Мэргэжлээ хэрхэн сонгох вэ?

/7-р сарын 3/  -  14 цаг 14 минут

Ямар мэргэжил дээр вэ?

Энэ асуулт хэцүү. Магадгүй, залуу хүн та өөрийнхөө бүхэл бүтэн амьдралаар л энэ асуултыг хариулах хэрэгтэй байж мэднэ. Энэ талаар унших ном ховор. Миний мэдэхээр Бямбын Ринчингийн 70-аад онд бичсэн нэгэн нимгэн ном бий. 17 насандаа уншиж байв. Уг номыг олоход одоо хэцүү болсон байх. Номын сангуудад байх ёстой. Уг номын гол санаа нь аль ч мэргэжил сайхан. Ямар ч мэргэжил рүү орсон хийх ажил их бий хэмээн Ринчин гуай олон жишээ татсан нь бий.

Их эрдэмтний хэлсэн үгийг баатар хоньчин Намхайнямбуугийн хэлсэн үгээс төлөв харж болно. "Халирах үе их байсан ч, чармайсаар нэгдэлдээ түмэн цагаан хонио өсгөж, баатар болсон. Баатрын алтан соёмбо хотонд минь байсан юм билээ" гэж хэлсэн үгүүд нь миний үеийн олон залууст урам өгсөн нь тодорхой.

Анхны эмэгтэй хөдөлмөрийн баатруудын нэг Дэнсмаа бас л ингэж хэлж байжээ. Дэнсмаагийн хэлсэн "Ажил хүнийг голно уу гэхээс, хүн ажлыг голох ёсгүй" гэсэн үгийг ээж маань намайг багад их хэлдэг байв. Харин одоо заx зээлд шилжсэнээс хойш олон юм өөрчлөгджээ. Мэргэжил гэдэг үг дор хаяж хоёр утгатай болов. Сурсан анги гэж бий. Хийж байгаа ажил гэж бас нэг юм бий. Сэтгүүлч байж болно. Бас ерөнхийлөгч байж болно. Хөнгөн үйлдвэрийн инженер байж болно. Бас, алдартай гадаад харилцааны сайд байж болно.

Хорвоо даяар, мэргэжлээ солих нь маш энгийн үзэгдэл болжээ. Дор хаяж л дэлхий нийтийн худалдааны горим өөрчлөгдөж байна. Нэг салбарын бүтээгдэхүүний үнэ өсөж байхад, нөгөө бүтээгдэхүүний үнэ огцом буурч байна. Гэтэл хувь хүний ухаант амьдрал, ажил эрхлэлт дор хаяж л 40 жил үргэлжилж байна. Хүний настай харьцуулахад, дэлхийн зах зээл дээрх өөрчлөлт маш хурдан явагдаж байна. Зөвхөн Монголд биш, хөгшин Европыг ч энэ шилжилт өөрчилж байна. Мэргэжил гэж ярихад одоо хэцүү болж байна.

Бусад орнуудын тоогоор нэг жилийн дотор 100 хүний 20-40 нь мэргэжлээ (occupations in two- to three-digit classification) сольдог гэсэн тоо бий. Тэр бүхнийг буруу гэхээсээ илүүтэй, яагаад тэд мэргэжлээ ингэж солиод байгааг ойлгох хэрэгтэй. Олон хүмүүс энэ тухай судалж байна.

2 том хүчин зүйл бий гэж эдийн засагчид хэлдэг.

Эхнийx нь салбарын нөлөө. Нөгөө нэг нь хувь хүн өөрийнхөө чадварыг сайжруулахын тулд хичээх чадвар.

Эхний хүчин зүйл дээр нэг жишээ өгье. Би хэдэн жилийн өмнө гэрийнхээ хажуугаас нэг такси аваад хөдөллөө. Нэлээд хуучин машин байна. Жолооч нь харин их сэргэлэн хүү юм. Сурсан зангаараа таксины жолоочтой энэ тэрийг ярьж явсаар, яах ийхийн зуургүй, хувь хувийн амьдралаа бид 2 ярьж эхэллээ. Тэр хүү 2010 онд Монголын уул уурхай ид гаарч байх үед, ялангуяа Хятадууд манайхаас авах нүүрсээ гэнэт өсгөж байсан тэрхэн үед дунд сургуулиа төгсжээ. Шалгалтаа өгөөд Дарханы ТИС-д уул уурхайн мэргэжлээр элсэн орж, амжилттай сураад инженер болоод 2014 онд төгөөд гараад ирэхэд Хятадын хөгжил аль хэдийнээ удааширсан, дэлхийн зах зээл дээр манай зэс, нүүрсний үнэ 3-4 дахин унaчихсан үе хүлээж байв. 2014 онд зэс, нүүрсийн үнэ хэд дахин унахыг тэр залуу 2010 онд яaхан тааж чадах. Тэр залуу байтугай, ОУВС, Азийн Хөгжлийн Банк зэрэг том байгууллагууд эдгээр зах зээлийн талаар маш буруу төсөөлөлтэй байсныг тэдний прогноз, бодит байдал гэрчилнэ. Энэ тухай жил гаруйн өмнө би баримттай пост бичиж байсныг зарим залуус санаж буй байх.

Инээдтэй нь, уг залуугийн машинаас би Боловсролын яамны үүдэн дээр буусан юм. Боловсролын яамны түшмэлүүд надаас нэгэн зөвлөлгөө авахаар хүлээж байсан өдөр. Түүнийг нь би мэдэхгүйгээр Монголын Ажиллах Хүчний Судалгаанаас олсон баримтаа ярьсаар байв. Гэтэл тэдгээр түшмэдүүд "3алуус мэргэжлээ буруу сонгоод байна. Үүнийг яаж засах вэ" гэж асууж байна. "Яагаад залуус буруу сонгоод байна гэж та нар үзэж байна вэ" гэсэн чинь "Залуус зах зээлээ буруу таамаглaж байна" гэж тэд хэлэв. Би хариуд нь хэллээ. "Залуусыг сонголтоо хийж байхад нь та нар ядаж уул уурхай маргааш муудна" гэж хэлж байсан уу гэлээ. Тэд чимээгүй.

Эдийн засгийн цохилтын ихэнхийг бид урьдчилан мэдэхэд хэцүү. Манай засгийн газар ч хянаж чадахгүй. Дэлхийн зах зээл дээр уул уурхайн бүтээгдэхүүн хэрхэн өсөж буурах нь манай засгийн газарт ч гэсэн том цохилт байдаг.

Харин, залуу хүмүүн та өөрийнхөө юyнд чадвартай гэдгийг мэдэхийн тулд битгий гаднын цохилтыг хүлээж, дэмий суу. Сайн хөдөлмөрлөвөл өөрийгөө юyнд сайныг шалав түргэн мэдэж болно. Эсвэл, юунд муу, харин өөр юyнд сайн гэдгээ бас шалав мэдэж болно. Аль болох хурдан мэдсэн нь дээр. Хурдан мэдэхийн тулд хөдөлмөрлөх л хэрэгтэй. Эхний мэргэжил дээрээ хөдөлмөрлөсний үр дүн дараагийнх дээрээ гарах нь элбэг (meaning that many skills are easily transferred across occupations).

Намхайнямбуу баатрын хэлсэн үгээр энэ постоо өндөрлөж байна. Түүний нэгэн ярилцлагыг 94 оны эхээр уншиж билээ. "Өвлийн ёлтгор нарны доор, ууланд хонио хариулж явахад, тэртээ доогуур тоос татуулан өнгөрөх замын машиныг хараад залуу насандаа олноо барааддаг ч байж уу гэж санаашрах өдрүүд олон байсан. Гэвч, түмэн цагаан хонио даган явсаар буяныг нь хүртсэндээ харин одоо би баяртай явдаг" гэсэн үг юм.

Эх сурвалж: www.TODAY.mn


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд uls.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Холбогдох утас: 91777757

14 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

185.38.14.215Ариунаа   • 2017, 7 сарын 5. 6 цаг 54 минут

Тэр Путинтэй зураг хөрөгөө эвлүүлээд поп-доод байсан. Яах гэж тэр том хүнээр оролддог юм бээ энэ женко. Дэллхий даяар Монгол популист ерөнхийлөгчтэй болох магадлалтай гэж ярьж байна. Сонгогдоочгүй байхад Монголд орж ирэхээр яригдаж байсан хөрөнгө оруулалтууд гацаж хүлээлтийн байдалд орлоо. Доллар маш хурдацтай өсөж байна.

37.220.35.202Сайхнаа   • 2017, 7 сарын 5. 5 цаг 37 минут

Тэр Путинтэй зураг хөрөгөө эвлүүлээд поп-доод байсан. Яах гэж тэр том хүнээр оролддог юм бээ энэ женко. Дэллхий даяар Монгол популист ерөнхийлөгчтэй болох магадлалтай гэж ярьж байна. Сонгогдоочгүй байхад Монголд орж ирэхээр яригдаж байсан хөрөнгө оруулалтууд гацаж хүлээлтийн байдалд орлоо. Доллар маш хурдацтай өсөж байна.

79.137.79.167Зочин   • 2017, 7 сарын 5. 4 цаг 01 минут

Аааяаяаяа Монголын эдийн засаг сэргэх найдвар эргээд үгүй боллоодоо хөөрхий. Ноён доллар гуай буцаад чангараад эхэлчихэж, Хувьцааны уналт улам эрчимжсээр байдаг. Улс төрийн тогтворгүй байдал гэдэг ийм аюултай байгаа юм даа. Ганцхан жилийн өмнө 65 суудал өгч байсан намынхаа эсрэг Поп улс төрчийг дэмжсэнийхээ хариуг авах нь дээ бид.

151.80.238.152Гэрлээ   • 2017, 7 сарын 5. 2 цаг 59 минут

Аааяаяаяа Монголын эдийн засаг сэргэх найдвар эргээд үгүй боллоодоо хөөрхий. Ноён доллар гуай буцаад чангараад эхэлчихэж, Хувьцааны уналт улам эрчимжсээр байдаг. Улс төрийн тогтворгүй байдал гэдэг ийм аюултай байгаа юм даа. Ганцхан жилийн өмнө 65 суудал өгч байсан намынхаа эсрэг Поп улс төрчийг дэмжсэнийхээ хариуг авах нь дээ бид.

85.248.227.163Саруул   • 2017, 7 сарын 5. 1 цаг 17 минут

Эдийн засгийн бүх үзүүлэлтүүд унаад эхэллээ. Нийгэмийг талцуулж гадныхны дургүйг хүргэснээрээ Женко Баттулга өөрөө хариуцлагаа хүлээвэл таарна. Эдийн засгийн ямар ч ойлголтгүй хар масс-д худлаа цус ярьж хөөргөснийх нь гайг Монгол үүрэх нь Юуны чинь Монгол ялна. Монгол ялагдаад эхэллээ.

94.242.246.23Зочин   • 2017, 7 сарын 4. 23 цаг 43 минут

Эдийн засгийн бүх үзүүлэлтүүд унаад эхэллээ. Нийгэмийг талцуулж гадныхны дургүйг хүргэснээрээ Женко Баттулга өөрөө хариуцлагаа хүлээвэл таарна. Эдийн засгийн ямар ч ойлголтгүй хар масс-д худлаа цус ярьж хөөргөснийх нь гайг Монгол үүрэх нь Юуны чинь Монгол ялна. Монгол ялагдаад эхэллээ.

137.74.169.241Зочин   • 2017, 7 сарын 4. 22 цаг 05 минут

За нөгөө масс-раа Монгол ялна гээд орилоод байсан. Ийм л үр дүн өгөх гээд байсан юмаа. Гадныхныг үзэн ядсан үндэсний үзэл ярьсан ерөнхийлөгчтэй оронд ер нь ямар гадаад улс хөрөнгө оруулах вэ дээ. Овоо гайгүй бууж байсан доллар эргээд чангараад, эхэллээдээ.

171.25.193.78Зочин   • 2017, 7 сарын 4. 18 цаг 31 минут

Улс төрийн үйл явц эдийн засагт хэрхэн нөлөөлдөгийг бид одоо бодитоор харж байна. Доллар эрчимтэй өсч эхэллээ. Дэлхийн зах зээл дээр Монголын хувьцаанууд хурдацтай унаж байна. Цусаар талцуулсан популист улс төр ийм л нөлөө үзүүлж байна. Дэлхий глобалчлагдсан гэдгийг хэзээ ойлгох хүмүүс юм болдоо Монголчууд бид.

109.163.234.4Энхэ   • 2017, 7 сарын 4. 17 цаг 00 минут

Улс төрийн үйл явц эдийн засагт хэрхэн нөлөөлдөгийг бид одоо бодитоор харж байна. Доллар эрчимтэй өсч эхэллээ. Дэлхийн зах зээл дээр Монголын хувьцаанууд хурдацтай унаж байна. Цусаар талцуулсан популист улс төр ийм л нөлөө үзүүлж байна. Дэлхий глобалчлагдсан гэдгийг хэзээ ойлгох хүмүүс юм болдоо Монголчууд бид.

31.24.148.37Мөнхөө   • 2017, 7 сарын 4. 14 цаг 40 минут

Хэтэрхий үндсэрхэг поп улс төр ийм л үр дүнг авч ирж байна. Монголд таатай хандаж байсан хөрөнгө оруулагчид одоо биднийг тогтворгүй бизнесийн орчин үүсгэж магадгүй гэдэг дээр байр суурь нь нэгдчихлээ. Одоо тэгээд малаа маллаад үнээгээ саагаад л амьдрах хэрэг үү. Дэлхий хавтгай болсон гэдгийг хэзээ ойлгох хүмүүс вэ бид.

149.56.229.17Саруул   • 2017, 7 сарын 4. 0 цаг 01 минут

Хэтэрхий үндсэрхэг поп улс төр ийм л үр дүнг авч ирж байна. Монголд таатай хандаж байсан хөрөнгө оруулагчид одоо биднийг тогтворгүй бизнесийн орчин үүсгэж магадгүй гэдэг дээр байр суурь нь нэгдчихлээ. Одоо тэгээд малаа маллаад үнээгээ саагаад л амьдрах хэрэг үү. Дэлхий хавтгай болсон гэдгийг хэзээ ойлгох хүмүүс вэ бид.

79.172.193.32Зочин   • 2017, 7 сарын 3. 22 цаг 19 минут

Энэ ерөнхийлөгчийн сонгууль Монгол улсын эдийн засагт хүндхэн даваа авч ирэх нь дээ. Олон улсын шинжээчид биднийг хамгийн туйлбаргүй орон гэж нэрлэж байна. Аргагүйшдээ үргэлж нэгийг нь сонгочихоод дараа нь өөдөөнөөс нь нөгөөхийг нь турхирч байдаг биднийг массын сонголт. Доллар чангараад эхэллээ дээ.

193.15.16.4Гэрлээ   • 2017, 7 сарын 3. 20 цаг 41 минут

Энэ ерөнхийлөгчийн сонгууль Монгол улсын эдийн засагт хүндхэн даваа авч ирэх нь дээ. Олон улсын шинжээчид биднийг хамгийн туйлбаргүй орон гэж нэрлэж байна. Аргагүйшдээ үргэлж нэгийг нь сонгочихоод дараа нь өөдөөнөөс нь нөгөөхийг нь турхирч байдаг биднийг массын сонголт. Доллар чангараад эхэллээ дээ.

51.255.202.66Гэрлээ   • 2017, 7 сарын 3. 18 цаг 56 минут

Энэ ерөнхийлөгчийн сонгууль Монгол улсын эдийн засагт хүндхэн даваа авч ирэх нь дээ. Олон улсын шинжээчид биднийг хамгийн туйлбаргүй орон гэж нэрлэж байна. Аргагүйшдээ үргэлж нэгийг нь сонгочихоод дараа нь өөдөөнөөс нь нөгөөхийг нь турхирч байдаг биднийг массын сонголт. Доллар чангараад эхэллээ дээ.

ULS.MN © 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.