Шинэ мэдээ

Өндрийг нь дахин хэмжих Хятадын уулчид Эверестийн оргилд гарчээ5 сар 27. 12:32АНУ Бразилд амьсгалын аппарат нийлүүлнэ5 сар 26. 9:41Ираны түлш тээвэрлэсэн эхний хөлөг онгоц Венесуэлд хүрчээ5 сар 25. 10:05Хонконгт эсэргүүцэгчдийг тараахын тулд нулимс асгаруулагч хий ашиглажээ5 сар 25. 9:41Хонконгийн үндэсний аюулгүй байдлыг хамгаалах нь Хятадын дотоод асуудал гэв5 сар 24. 11:22Испани орон даяар 10 өдрийн гашуудал зарлана5 сар 24. 11:00АТГ:А.Адьяасүрэнд хэрэг үүсгэн шалгаагүй5 сар 22. 13:10"Конотори-9" хөлгийг амжилттай хөөргөжээ5 сар 22. 9:36Трамп гидроксихлорохин уухаа болино5 сар 21. 12:34Африкт тусламж үзүүлэхийг уриалжээ5 сар 21. 9:41БНСУ-д ахлах сургуулиуд хичээллэж эхэллээ5 сар 21. 9:38Цэцэг дэлгэрсэн цэнгэг зуны үдшээр “нисдэг цэцэг” дэлгэн сэтгэлийн цэнгэл эдлэн суувал ямар вэ?5 сар 20. 9:52Их Британийн хааны гэр бүл 22 сая ам.долларыг алдаж магадгүй5 сар 20. 9:38Энэтхэгт олон сая хүнийг нүүлгэн шилжүүлж эхэлжээ5 сар 20. 9:26Манай үеийн СЕО нарын нэг О.Мөнхтулга 2020 оны сонгуулийн хамгийн залуу нэр дэвшигч5 сар 19. 10:11БНСУ-ын компаниудын 30 орчим хувь нь ажилтнуудаа цомхотгож магадгүй5 сар 19. 9:45Шинэ Зеландын хүн ам таван саяд хүрчээ5 сар 19. 9:45Японы ДНБ 3.4 хувиар бууржээ5 сар 18. 14:05Энэтхэгт хөл хориог сунгалаа5 сар 18. 10:06М.Энхболд: Намын бодлого шийдвэрийн дагуу УИХ-ын сонгуульд нэр дэвших боломж олдсонгүй5 сар 18. 9:36Румынд коронавирусний улмаас тогтоосон хязгаарлалтыг эсэргүүцсэн жагсаал болжээ5 сар 18. 9:32Италийн эрх баригчид ирэх сард хилээ нээнэ5 сар 17. 11:34АНУ-ын Конгрессын гишүүдэд алсаас саналаа өгөхийг зөвшөөрсөн хуулийн төслийг баталжээ5 сар 17. 11:33А.Адьяасүрэн: АН бодлогын нам, буурь суусан улс төрийн гол тоглогч5 сар 16. 16:14Цар тахал дэлхийн эдийн засагт 8.8 их наяд ам.долларын хохирол учруулж болзошгүй5 сар 16. 11:22Сэтгүүлчдийн визийн хугацааг хязгаарлахыг нь эсэргүүцжээ5 сар 16. 11:00Австраличуудын сэтгэцийн эрүүл мэндийг хамгаалахад 31 сая ам.доллар зарцуулна5 сар 16. 10:57ОХУ дахь нас баралтын талаарх мэдээллээ няцаахыг шаардсан захидал явуулжээ5 сар 15. 12:39Grand Family: Хань Ц.Амарсанаа: Адьяасүрэн хэзээ ч хуурамч дүр эсгэдэггүй5 сар 15. 10:12Афганистаны зүүн нутагт болсон дэлбэрэлтийн хариуцлагыг "Талибан" хөдөлгөөн хүлээжээ5 сар 15. 9:49

Ц.Цогзолмаа: Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулахдаа 25, 30 жил амьдрах даацтай өөрчлөлт хийх хэрэгтэй

/4-р сарын 28/  -  9 цаг 02 минут

Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн талаар УИХ-ын гишүүн, Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах ажлын хэсгийн гишүүн Ц.Цогзолмаатай ярилцлаа.

-Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах зайлшгүй шаардлагатай юу. Зарим иргэд бол дэмжихгүй, зарим нь дэмжсэн байр суурьтай байна?

-Үндсэн хууль нь манай улсын хувьд монгол орны тусгаар тогтнол, үндэсний аюулгүй байдал, Монгол Улсын оршихуйн хамгийн том эх сурвалж болсон “Эцэг хууль” юм. Үндсэн хууль маш сайн хууль болсон учраас өнөөдрийг хүртэл бусад хууль буюу эрх зүйн үндсийг сахин хамгаалж үүргээ гүйцэтгэсээр ирсэн. Гэхдээ энэ удаад Үндсэн хуулийг өөрчлөхдөө дэлхийн улс орнууд үндсэн хуулиа хэрхэн яаж өөрчилдөгийг харах ёстой. Эрдэмтэн судлаачдын гаргасан судалгаагаар дунджаар 15-17  жилийн давтамжтайгаар хуулиа өөрчилдөг. Энэ утгаар нь авч үзвэл Үндсэн хууль 25 нас хүрч, 15-17 жилийн насжилтыг давсан байна. Тиймээс Монгол орны өөрийн өвөрмөц байдал, стратегийн байршил зэрэг олон зүйлээс шалтгаалж нийгэмд зайлшгүй хийх өөрчлөлтүүд бий болсон гэдэг нь тодорхой байгаа юм. Гэхдээ зарим хүмүүсийн яриад байгаа шиг Үндсэн хуулиас болж улс хөгжихгүй, болохгүй байна гэдэгтэй би санал нийлэхгүй. Харин ч үүргээ биелүүлж байгаа. Хөгжил дэвшлийг урагшлуулахын тулд эрхзүйн шинэчлэл, өөрчлөлтийг хийх шаардлага байгаа гэдэг талаас нь харах хэрэгтэй.

-Зөвлөлдөх санал асуулга ирэх амралтын өдрүүдэд болох гэж байна. Санал асуулгад нийт 1500 гаруй хүн оролцоно гэсэн мэдээлэл байгаа. Энэ нь ард түмнийг төлөөлж чадах уу?

-Санал асуулгыг шинжлэх ухааны талаас авч үзвэл хоёр талтай. Бүх нийтээс санал асууж байгаад Үндсэн хуулиа өөрчилнө гэвэл өөрчилж болно. Гэтэл Үндсэн хуулийн ач холбогдол, хуулийн эрхзүйн чадамж, наслах хугацаа зэргийг урьдчилж хараад иргэнийхээ хувьд хууль зүйн том дүгнэлт өгөх чадвар хүн болгонд байх албагүй. Учир нь хүн болгон хуульч биш. Хүн бүр нийгмийн харилцаанд идэвхтэй оролцдоггүй. Нийгмийн харилцаанд идэвхтэй оролцоод, өөрчлөөд явдаг хүмүүс бий. Энэ бол ганцхан монголд ч биш. Дэлхийн аль ч улс оронд байдаг зүйл. Магадгүй одоо Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулвал 25, 30 жил амьдрах даацтай, бүх алдаагаа зассан хууль батлагдахыг бид зорих ёстой.

-Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах асуудал аль өнгөрсөн парламентийн үед яригдаж байсан. Гэвч олон нийт дордуулсан заалтууд орууллаа хэмээн шүүмжилж байсан. Одоо ажлын хэсэг хэрхэн яаж өөрчилж байгаа вэ?

-Нэмэлт өөрчлөлтүүд нь нийгэмд сайн үр дүн авчраагүй учир иргэд дордуулсан долоон заалт, Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөд сайжруулсан заалт байхгүй хэмээн шүүмжилсэн нь тодорхой. Тиймээс бид одоо яаж сайжруулах юм, аль алийг нь буцааж хэвэнд нь оруулах юм, эсвэл шинээр ямар агуулга нэмэгдэх юм, ямар зохицуулалт хийх зэргийг маш олон талаас нь шинжлэх ухаан ч байдлаар тооцоо судалгаатай, алсын хараатайгаар харж хийх гэж байна.

-Зарим нэг судлаачид Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг тэгш хуваарилалт алдагдсан хэмээн шүүмжилж буй. Үүнийг хэрхэн зохицуулж байгаа вэ?

-Монгол Улсын Үндсэн хуулинд эрх мэдлийн хуваарилалтыг гүйцэтгэх засаглал, шүүх засаглалд хуваарилаад өгчихсөн байдаг. Өнөөдрийн байдлыг харахаар Монгол Улс парламентийн засаглалтай ч юм шиг, Ерөнхийлөгчийн хагас засаглалтай ч юм шиг харагддаг. Ерөнхийлөгч хууль санаачлах, хуулинд хориг тавих эрхтэй. Тэгсэн мөртлөө эрхээ эдлээд хориг тавихаар УИХ-ын гишүүд тавьсан хоригийг нь хүлээж авахгүй чуулганд унагаж байх жишээтэй. Энэ бүхнээс харахад 25 жилийн турш хэрэглээд шалгагдаад гараад ирсэн буруу зүйлийг засах нь маш зөв шийдэл. Парламентийн эрх мэдэл дэлхийн улс орнуудад ямар байдаг, дангаараа хууль тогтоох байгууллага гээд аваад үздэг нь хэд байдаг зэргийг сайн судлах хэрэгтэй. Дийлэнх нь хууль тогтоох Засгийн газраа, сайдуудаа томилдог үүрэгтэй нь хэд байдаг юм гэхээр магадгүй цөөхөн байх жишээтэй. Тиймээс сайн муу жишгүүдийг сайн харьцуулж харах хэрэгтэй. 

-Үүнд ямар өөрчлөлт оруулж байгаа вэ?

-Өөрчлөлт оруулахыг судалж байгаа болохоос яг өөрчлөлт оруулна гээгүй. Өөрчлөлт оруулах субьект нь УИХ. Гэхдээ УИХ нийт гишүүдийнхээ гуравны хоёрын дэмжлэгийг авсан тохиолдолд өөрөө явах ёстой. Тэгээд тэр өөрчлөлт оруулахыг УИХ шууд шийдэхгүй. Бүх ард түмний санал асуулгыг асуугаад ямар өөрчлөлт оруулах вэ гэдгээ их хурал дээр ярина. Дэлхийн улс орнуудад улс төр нь төгөлдөршөөд, улс төрийнх нь, парламентийнх нь чадвар сайжирч байгаа тогтсон жишгүүд байна. Жишээ нь, нэг томоохон тээврийн осол гарахад сайд нь "ёсзүйгээрээ би энэ алдааг гаргахгүй байх үүрэгтэй байсан, би анхаарлаа хандуулаагүйн улмаас огцорч байна" гээд огцордог тийм л цэвэр тунгалаг улстөрийг бий болгохын тулд эрх мэдлийн зөв хуваарилалтыг бий болгох хэрэгтэй. Үнэхээр хэн нь томилогдох ёстой юм, хэн нь сонгогдох ёстой юм гээд. Хотын даргын асуудлыг ч гэсэн эрхзүйн байдлын тухай хуулиараа аваад үзвэл хотын дарга юм хийх гээд байж байхад нь 45 нөхөр хуралдаад огцруулаад байгаа нь зөв үү буруу юу. Юм хийж чадна гэсэн хотын даргаа хотын иргэд нь сонгодог болчихвол тэр сонгогдсон хотын дарга өөрөө дөрвөн жилийн хугацаанд ард түмний өмнө илүү тогтвортой сайн ажиллах болно.

-Засгийн газрын гишүүдийн гуравны хоёр нь УИХ-ын гишүүн байна гэх заалт хэвээрээ байгаа юу?

-Өмнөх парламентийн үед орсон заалт боловч харамсалтай нь амьдрал дээр хэрэгжихгүй. 16 яамтай байхад 16-уулаа бараг УИХ-ын гишүүд байсан тохиолдол өнгөрсөн Засгийн газарт байж л байсан. УИХ-ын гишүүн хууль тогтоомж, санал гээд маш их ажилтай байж бүхэл бүтэн нэг Засгийн газрын яам хариуцах нь аль нэг ажил нь дутмаг явагдана гэж би хувь хүнийхээ үүднээс хардаг. Тиймээс 30 хувиас доошгүй байна гэдэг нь бодлогын яам байна уу чиглэлийн яам байна уу гэдгээр нь ялгаж өгч байна.

-Хоёр танхимтай байх санал яригдаж байсан?

-Олон улс оронд байдаг жишиг. Яг хуулиа боловсруулах буюу парламентийн үндсэн үйл ажиллагааг явуулах нэг танхимтай. Тэрэн дээр нь Үндсэн хууль, Улсын төсөв гэхчлэн томоохон хуулиудаа хэлэлцээд, эрхзүйн томоохон шинэчлэл зэргийг хоёр танхим нийлж шийдвэрээ гаргадаг байдаг. Гэхдээ Засгийн газар хэн нэгнийг дуурайхдаа гол нь биш монгол хөрсөнд буулгаж, судалж, өөрчлөлтийг хийвэл хийсэн шиг хийх нь зөв. Түүнээс дордуулсан өөрчлөлт угаасаа хэрэггүй. Түүнээс биш хийгээгүй нь дээр.

Б.Чимэг

Коронавириустэй холбоотойгоор хуурамч мэдээлэл түгээхээс сэргийлж манай сайт тодорхой хугацаагаар сэтгэгдэл хэсгээ түр хаасан болно.

ULS.MN © 2020 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.