Шинэ мэдээ

“The Matrix” киноны дөрөвдүгээр анги гарна9 цаг 52 минутын өмнөАмазоны ширэнгэн ой хамгийн ихээр шатжээ9 цаг 54 минутын өмнөАНУ Солонгосын хойгийн байдлыг даамжруулсан гэв9 цаг 55 минутын өмнөЖилд 1.3 сая жуулчин хүлээж авах “Манзушри цогцолбор” 2025 онд ашиглалтад орно8 сар 21. 15:30Хонконгийн хямралыг зохицуулах асуудлаар яриа хэлэлцээ хийх талбар бий болгоно8 сар 21. 9:50Нийгмийн даатгалын явуулын үйлчилгээ иргэдэд хүрч үйлчилж байна8 сар 21. 9:18Венесуэлийн дэд Ерөнхийлөгч ОХУ-д айлчилжээ8 сар 21. 8:54“Korean Air” Япон руу үйлдэх нислэгийн тоогоо дахин бууруулна8 сар 20. 15:03Хятадын Ардын банк юанийн ханшийг дахин буурууллаа8 сар 20. 14:01Хүмүүнлэгийн тусламжийн олон ажилтан амиа алджээ8 сар 20. 14:00Шинжээч: Хонконгийн үймээнд цэрэг оролцуулах нь “нэг улс-хоёр систем” зарчмыг зөрчихгүй8 сар 20. 10:25Япон цэргийн зориулалттай хиймэл дагуулууд хөөргөж магадгүй8 сар 20. 9:23Хонконгийн жагсаалыг дэмжигчид Вашингтонд жагсжээ8 сар 20. 9:21Гэрээгүй “Brexit” нь хүнсний бүтээгдэхүүн, шатахууны хомсдол үүсгэж магадгүй8 сар 19. 11:52Бангладешийн ядуусын хороололд түймэр гарчээ8 сар 19. 9:23Ким Жөн Ун шинэ зэвсгийн туршилтыг удирдан явуулжээ8 сар 19. 9:21Хятадад хөрсний гулгалтын улмаас 17 хүн сураггүй болжээ8 сар 17. 11:06Индонезын нийслэлийг Калимантан арал руу шилжүүлэх саналыг албан ёсоор тавьжээ8 сар 17. 11:00Конгод “Эбола” вирусний улмаас олон хүүхэд өнчирчээ8 сар 16. 12:17БНСУ-тай найрамдлын хэлэлцээ хийхээс татгалзжээ8 сар 16. 12:15Цагдаагийн олимпод чөлөөтийн тамирчид бахдам амжилт гаргалаа8 сар 16. 10:10“Кроса” шуурга БНСУ-ын зүүн нутагт дэгдэж болзошгүй8 сар 16. 9:12БНХАУ-ын эдийн засгийн өсөлт тогтвортой байна8 сар 16. 9:10Азид шинэ пуужин байрлуулах асуудлыг хэлэлцэж байна8 сар 15. 9:59“Boeing”-ийн нисэх онгоцны нийлүүлэлт 38 хувиар буурчээ8 сар 15. 9:37Мексикийн хилээр олон тооны зэвсэг хууль бусаар давуулжээ8 сар 14. 15:04Шинэ Зеландад 10 мянга гаруй галт зэвсгийг худалдан авчээ8 сар 14. 11:27БНХАУ-ын цахилгаан хөдөлгүүрт автомашины борлуулалт буурчээ8 сар 14. 9:50Сингапур эдийн засгийн өсөлтийн урьдчилсан таамаглалаа бууруулжээ8 сар 14. 9:47Тавантолгой-Гашуунсухайт чиглэлийн төмөр замын барилгын ажлыг үргэлжлүүлнэ8 сар 13. 12:38

Шинэ хүүхэд угтах монгол ёс

/1-р сарын 24/  -  14 цаг 43 минут
Монголчууд эртнээс "Төрөөгүй хүүхдэд төмөр өлгий бэлдэх” гэгч хэмээн цээрлэж, хувцас хунар, нэр зэхэх гэж яардаггүй. Ээлтэй гэж ах, эгчийнх нь хуучин манцуйд өлгийддөг.
 
Тиймээс "нэгэн эхээс цуван төрж, нэхий өлгий дамжих” гэсэн үг гарсан юм. Нэхийд өлгийдөхөд гадны нөлөө орох, дотрын дулаан гадагшлах гэм гардаггүй. Энэ нь нэхийний үсний буурцаг дотор нялхаст ээлтэй нөхцөл үүсч, эрүүл чийрэг өсч торниход тустай хэмээн австралийн эрдэмтэд шинжсэн байна. Тэд ч одоо хир нэхий өлгийг чухалчлан үр удмаа нэхийд манцуйлж байна. Монголчууд эх нярайлах олоход эрүүл газрын торгон элс, эсхүл хонины хөх бууц асгаж, дээр нь эсгий дэвсээд, адууны хөмөн дээр суулгадаг байжээ.
 
Монгол хүн хийрхэх нь элбэг байдаг тул түүнийг нь дарах гэж үнээний буюу хонины шар тос оочуулах, мөн ихсийг нь түргэн төрүүлэх гэж буулттай /энэхүү байгалийн чухал эрдсийг амны хужир гэж буруу нэрлэдэг/ буцалгасан зөөг ус уулгадаг. Дуншвал баавгайн савраар хэвлийг нь маажих, сухайгаар зөөлөн дэлдэх зэргээр домнодог. Баавгай шиг түргэн төрдөг амьтан байхгүй гэдэг агаад хээлтэй эвш намнасан анчин байдаггүй юм гэнэ билээ. Мөн төрж ядвал: "Оом мир син яа ро мү гэ ү га гэрвэ да соваахаа”  тарнидаж, түргэтгэх засал ч буй.
 
Хүүхэд боож авах ээжийг ааш зан, буян хишиг, олон хүүхэд боож авсан, боосон хүүхэд, эх тэргүүтэн ямаршуу яваа зэргээр  нь шинжиж, ахимаг эмэгтэйг залдаг ёстой. Энэ бол боож авсан эхээ хүүхэд дуурайдаг болохыг монголчууд шинжсэнийх юм.
       
Нярайлмагц хүүхдийн хүйг боож авах эх гардан шөрмөсөн утсаар боогоод, хүйг нь цахиураар огтлох юм уу домноно. Боож авсан эхийг зарим нутагт "газар эх ", "хүйсэн ээж” гэх нь бий.
 
"Их Юань улсын мандсан төрийн хөх судар"-таа Ванчинбалын Инжаннаши хэмээх монголын их бичгийн хүн: "Нэгэн өдөр Өэлүн өжин, хэдэн эхнэр хүүхнийг дагуулан, Балгуу хорооноос гарч, Онон мөрний хөвөөн дэх Дэлүүн болдог ууланд  зугаацаар гарав. Өэүлин өжинг элдэв өнгийн цэцэг өвсийг сонирхож гэнэт хэвлий нь өвдөн, үүсгэвэй. Бие жирэмсэн тул өдөр хоногийг тоолж чивхийтэл арван сар дүүрч, хөнгөрөх цаг болсон байлаа. Өэүлин өжин арван  ес, Есүхэй баатар хорин таван настай байв. Өэүлин өжин ууган хүүхдээ  өвсөн дээр хөнгөлөөд, хүйс огтлох зэвгүй тул үе цагаан өвсөөр хүйсийг боож, дагалт эхнэр, хүүхнүүдээр хадны ирт чулууг авчруулж, хүйсийг зандчин таслав. Үүнд Өэүлин өжиний дотор уярч, нулимс нь хүүхдийн хүйс ба чулуу, өвсөнд сувдран дусаллаа.
 
Өэүлин өжин:
 Аяа, ууланд төрсөн анх нялх минь,
Өвсөнд ургасан эрдэнэ хүү минь.
Ач чинь үл цагаан өвс адил олон болтугай! хэмээн чин үнэнээр зөгнөн ерөөлөө гэснийг анхаарахад илүүдэх юун.
 
Эх төрж ядвал доорх тарнийг шившин эхийн зулай уруу үлээ гэжээ: 
"Ум са са би га са а га ра”  гээд эхсийг хүүхдийн доор дэвссэн эсгийд  боон, хүний хөлөөс зайдуу газар ухаж хийгээд, чулуу шороогоор дарна.Төв халхад хүүхдээ манцуйлчихаад, эхс оршоох үйлийг бүтээдэг.
 
Эхийг нярайлсан даруйд өдөр унтах, гол махаар хоол хийж өгөх, хөл жийж суух, хэвтэх, зулайгаар салхи авхуулах, давслаг, тослог зоог барихыг цээрлэн,  Дамнайжүг буюу Тунгалаг тав хэмээх монгол эмийг хүртвээс эх, үрд өлзийтэй сайхан  болдог байжээ.
 
Хүүхэд төрсний дараа тухайн айл 3-7 хоног дээс татах зэргээр хөл хорих байдаг. Энхрий хүүхэдтэй айл үүнээс ч удаан дээс татах учир бий. Энэ бол хүүхэдтэй болсны дохио төдийгүй гадны хүнээс хүүхэд хөлшүүзэй гэснийх. Хөлшвөл тугалга хайлан хүйтэн устай сав толгойн тус газар нь барьж байгаад, цочир хийвэл сүртэй дуу гарах бөгөөд тугалга сонин хачин дүрстэй болж  царцдаг нь хүүхэд айсан юмных нь дүрс гэдэг. Бас, бүхэл давс галд хийж үсэргэн, дээр нь хүүхдээ бариад нар зөв хурайлдаг зэрэг нь ширгэлэх гэгч хар домын эртний засал юм. Муу зүгийн амьтдыг зайлууж байгаа хэрэг гэдэг. Нуган төрвөл тоононыхоо баруун цамхраагаар, хүүхэн төрвөл зүүн цамхраагаар гаргадаг заншилаа саяхан болтол ойрдууд уламжилж байлаа. Эрхэм дээд заяатныг мэндлэх, жирийнхийг төрөх, гарах гэх зэргээр хэлдэг заншилтай. Эхийн мээм цочих нь хүнээс горьдсоных гэж монголчууд үздэг. Түүнийг засах арга нь албаар горьдоож байгаад сонин сайхан зүйл дараа нь гаргаж өгөх, ихрийн өрөөсний оймсоор домнох засал хийхээс гадна "Оом хам лин оом хам лин соваахаа” хэмээн тарнидаж засагтун дээд мэргэд номлосон болой.
     
Бидний эхчүүл үр хүүхдээ засрашгүй майга хөлтэй, муруй хазгай биетэй болуузай хэмээн болгоомжилж, нялхасын яс бэхжээгүй байхад зогсоох гэж  оролдох, өлгийдөхгүй хувцас өмсөж байлгах, элэг цөс нь сунаж, хожим шар өвчтэй хүн болуузай хэмээн хол, ойр тэргэнд суулган сэгсчүүлэхийг цээрлэж байсныг эдүгээгийн залуу эхчүүдээс мэддэг хүн ховордсон тун тоогүй!
 
Хүүхдээ мэндэлсэнээс хойш яг гуч дахь хоногийн өглөө хурайлахдаа долоовор, ядам, дунд хуруугаа нийлүүлэн, хүйсэн дээр хир тааруу хүчээр нэг даран эхний хоногт хуурайлах тоолондоо тэгж нэжгээд (нэг нэг) дарна. Маргааш нь  мөн хуурайлах тоолондоо хошоод (хоёр хоёр) дарна. Ийнхүү нэг нэгээр өсгөж  дарсаар тав дахь хоногоос хойш хүүхдээ өлгийнөөс гаран гартал нь хуурайлах болгондоо тав дараад байвал түүн шиг эрүүл хүн ховор болмуй хэмээн нь хүйс  гэдэг эрхтэн хичнээн чухал болохын нэгэн гэрч болой.
 
Арчилгаа муутай эхчүүд хүүхдийнхээ хатсан нусыг авч мэдэхгүй, бас нусыг нь нармай уруу нь яргуулсаар байгаад дунд чихний буглаа гээч айхавтар өвчин тусгачихдаг байна. Буруудвал  аминд  хүрэх нь ч  энүүхэнд. Хэрэв тийм болчихволд хоёр чихэнд нь хонины бөөр нуруулдаж зүсээд, салхи сэв хийлгэлгүй, халуунаар хоёр чихэн дээр нь 12 цаг тавьж боох сайн юм.

 

Эх сурвалж: budda.mn



АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд uls.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Холбогдох утас: 91777757

Сэтгэгдэл бичих

ULS.MN © 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.