Шинэ мэдээ

БНАСАУ дахин пуужин харважээ8 сар 24. 13:03БНХАУ зэвсэг үл дэлгэрүүлэх асуудлаар яриа хэлэлцээ хийхгүй8 сар 24. 11:22Их Британийн эргийн хамгаалалт 50 дүрвэгчийг аварчээ8 сар 24. 11:11Э.Макрон: Бидний орон гэр шатаж байна8 сар 24. 11:08Пентагон “Boeing” корпорацтай байгуулсан гэрээгээ цуцлахаар шийджээ8 сар 23. 13:21Тамхинаас татгалзахын ашиг тус8 сар 23. 13:16АНУ-тай нууц хэлэлцээ хийсэн гэж Н.Мадуро мэдэгджээ8 сар 23. 13:15М.Помпео: Ираны газрын тосны нийлүүлэлтэд саад учруулахын тулд шаардлагатай бүхнийг хийнэ8 сар 22. 9:53АНУ-тай нууц хэлэлцээ хийсэн гэж Н.Мадуро мэдэгджээ8 сар 22. 9:52“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК тэтгэлэгт хөтөлбөрөө улсын хэмжээнд зарлалаа8 сар 22. 9:44“The Matrix” киноны дөрөвдүгээр анги гарна8 сар 21. 16:03Амазоны ширэнгэн ой хамгийн ихээр шатжээ8 сар 21. 16:01АНУ Солонгосын хойгийн байдлыг даамжруулсан гэв8 сар 21. 16:00Жилд 1.3 сая жуулчин хүлээж авах “Манзушри цогцолбор” 2025 онд ашиглалтад орно8 сар 21. 15:30Хонконгийн хямралыг зохицуулах асуудлаар яриа хэлэлцээ хийх талбар бий болгоно8 сар 21. 9:50Нийгмийн даатгалын явуулын үйлчилгээ иргэдэд хүрч үйлчилж байна8 сар 21. 9:18Венесуэлийн дэд Ерөнхийлөгч ОХУ-д айлчилжээ8 сар 21. 8:54“Korean Air” Япон руу үйлдэх нислэгийн тоогоо дахин бууруулна8 сар 20. 15:03Хятадын Ардын банк юанийн ханшийг дахин буурууллаа8 сар 20. 14:01Хүмүүнлэгийн тусламжийн олон ажилтан амиа алджээ8 сар 20. 14:00Шинжээч: Хонконгийн үймээнд цэрэг оролцуулах нь “нэг улс-хоёр систем” зарчмыг зөрчихгүй8 сар 20. 10:25Япон цэргийн зориулалттай хиймэл дагуулууд хөөргөж магадгүй8 сар 20. 9:23Хонконгийн жагсаалыг дэмжигчид Вашингтонд жагсжээ8 сар 20. 9:21Гэрээгүй “Brexit” нь хүнсний бүтээгдэхүүн, шатахууны хомсдол үүсгэж магадгүй8 сар 19. 11:52Бангладешийн ядуусын хороололд түймэр гарчээ8 сар 19. 9:23Ким Жөн Ун шинэ зэвсгийн туршилтыг удирдан явуулжээ8 сар 19. 9:21Хятадад хөрсний гулгалтын улмаас 17 хүн сураггүй болжээ8 сар 17. 11:06Индонезын нийслэлийг Калимантан арал руу шилжүүлэх саналыг албан ёсоор тавьжээ8 сар 17. 11:00Конгод “Эбола” вирусний улмаас олон хүүхэд өнчирчээ8 сар 16. 12:17БНСУ-тай найрамдлын хэлэлцээ хийхээс татгалзжээ8 сар 16. 12:15

Дэлхийн шинжлэх ухаан 2017 онд: Нээлт ба хүлээлт

/1-р сарын 14/  -  12 цаг 26 минут

Энэ онд шинжлэх ухааны салбарт анхаарал татахаар үйл явдал олон болох нь ээ. Одон орончдын хувьд 40 жилийн өмнө “харь гарагийнхан”-ы илгээсэн мессеж хаанаас ирсэн болохыг тогтоох гэж оролдохоос гадна манай галактикийн төвд орших хар нүхний зургийг авахаар зэхэж байна.

Эдгээр болон бусад сонирхолтой зүйлсийн талаар шинжлэх ухаан танин мэдэхүйн “Чердак” цахим хуудсанд нийтэлснийг орчуулан толилуулъя.

1.“Wow!” дохионы учрыг тайлахаар оролдоно

1977 оны 8 дугаар сарын 15-нд одон оронч Жерри Эйман Охайо муж улсын их сургуульд “Том чих” гэдэг дуран авайгаар ажиглалт хийж байгаад сансраас илгээсэн ер бусын нэгэн дохиог “барьж авчээ”. Энэ дохио бусдаас огт өөр гайхшрал төрүүлэхээр байсан тул Эйман дэвтэртээ “Wow!” гэж тэмдэглэсэн байна. Энэ дохио харь гарагийн хүмүүсээс илгээсэн мессэж байж магадгүй гэж эрдэмтэд үзээд дахин ийм дохиог “барьж авахаар” оролдсон боловч үр дүнд хүрсэнгүй.

Харин одоо уг мессэж хаана ирсэн талаар эрдэмтэд шинэ таамаг дэвшүүлж байна. Тухайлбал, Флорида муж улс дахь Сент-Питерсбергийн коллежийн одон орны физикч Антонио Парис-ын үзэж байгаагаар, уг дохиог 2006 болон 2008 онд илрүүлсэн хоёр сүүлт одноос илгээсэн байж магадгүй гэнэ.

2017 оны 1 дүгээр сарын 25-нд 266P/Christensen гэдэг сүүлт од Нумын ордны Хи гэдэг хэсэг оддын дэргэдүүр өнгөрөх бол 335P/Gibbs сүүлт од 2018 оны 1 дүгээр сарын 7-нд яг энэ замаар явж өнгөрнө. А.Парис энэ мөчүүдэд сүүлт одуудыг ажигласнаар өөрийнх нь дэвшүүлж буй хувилбар үнэн эсэхийг тогтоох юм.

2.Хар нүхний гэрэл зургийг авах гэж оролдоно

Энэ оны 4 дүгээр сард одон орончид анх удаагаа хар нүхний гэрэл зургийг авахаар төлөвлөж байна. Хар нүх гэдэг нь гэрэл болон аливаа цахилгаан соронзон долгион нэвтрэн гарахааргүй маш хүчтэй таталцлын орон бүхий огторгуйн орон зай юм. Эрдэмтэд манай галактикийн төвд орших Нум A* гэдэг хар нүхийг олж харахыг зорьж байгаа юм. Энэ нүх хүртэл 25 мянган гэрлийн жилийн зайтай.

3.Сансрын судалгаа эрчимтэй үргэлжилнэ

Тодруулбал, Хятад улс энэ онд Сар руу “Чанъэ-5” гэдэг аппарат илгээж, тэндээс хөрсний дээж авчрах юм. Түүнээс гадна  Moon Express  гэдэг хувийн компани Сар руу нислэг үйлдэнэ гэсэн яриа байгаа боловч энэ нь одоохондоо төлөвлөгөө төдий зүйл бололтой.

Түүнчлэн 2011 онд хөөргөсөн Хятадын анхны тойрог замын станц болох  "Тяньгун-1" дэлхий дээр унана. 8,5 тонн жинтэй энэ хөлгийн ихэнх хэсэг агаар мандалд шатаж устах юм. "Тяньгун-1" бол харьцангуй жижиг сансрын аппарат бөгөөд түүнийг ашиглан 2022 онд ашиглалтад оруулах бүрэн хэмжээний станцыг байгуулан ажиллуулах технологийг боловсруулжээ. 2016 онд хятадууд "Тяньгун-2" станцыг тойрог замд байрлуулсан байна.

Европын Сансрын агентлаг /ESA/ энэ онд дэлхийн агаар мандал дахь салхийг судлах зорилгоор Aeolus гэдэг хиймэл дагуул, мөн Нарны аймгийн гадна орших гарагуудыг хайх зорилгоор CHEOPS дуран авайг хөөргөхөөр төлөвлөжээ.

Америкийн НАСА агентлаг дэлхийн ионосфер /стратосферийн дээр оршиж радио долгионыг тусгаж байдаг агаар мандлын ионжсон бүс/ болон термосферийг судлах зорилгоор ICON, GOLD гэсэн хоёр хиймэл дагуулыг хөөргөхийн зэрэгцээ өвөрмөц содон гарагуудыг илрүүлэх судлах зорилгоор TESS дуран авайг сансарт байрлуулна.

Энэ оны 3 дугаар сараас эхлэн Олон улсын сансрын станцад ажиллаж буй Оросын сансрын нисгэгчдийн тоо түр хугацаанд цөөрөх юм. Харин энэ оны сүүлчээр “Наука” гэдэг модулийг хөөргөсний дараа тэдний тоо дахин нэмэгдэх ажээ. 

Энэ оны хувьд Орос улс Олон улсын сансрын станц руу "Союз МС" жолоодлогот хөлөг болон гурван “Прогресс” ачааны хөлгийг илгээх гэж байна.

4.Cassini-г Санчир гараг дээр унагана

9 дүгээр сарын 15-ны өдрийн 16:07 цагт /Москвагийн цагаар/ Cassini гэдэг сансрын аппарат Санчир гарагийн агаар мандалд орсноор шатаж устах юм. Энэ ажиллагааг 4 дүгээр сарын 22-ноос эхлэн явуулах аж.

Cassini-г бараг 20 жилийн өмнө Санчир гараг руу илгээсэн бөгөөд өнгөрсөн хугацаанд энэ аппарат уг гарагийн дагуулууд болох Энцелад дээр галт уулын тогоонууд, Титан дээр метанан нуур байгааг илрүүлж, Титаны агаар мандалд болж буй асар хүчтэй шуургыг судалсан байна.  

5. Хүнд бөөмсийн их хурдасгуурыг дахин ажиллуулна

5. 4 эсвэл 5 дугаар сард хүнд бөөмсийн их хурдасгуур /Large Hadron Collider/ дахин ажиллуулж эхэлнэ. Одоогоор уг байгууламжид техникийн засвар үйлчилгээ хийж байгаа аж. 

Харин энэ оны сүүлчээр хурдасгуурыг дахин 3 сарын хугацаагаар зогсоох бөгөөд 2018 оны 2 дугаар сард дахин ажиллуулаад дараа нь бүтэн хоёр жил гаруй хугацаагаар “амраах” юм.

6. Суперкомпьютерийн хүчин чадал улам нэмэгдэнэ

Одоогийн байдлаар дэлхий дээрх хамгийн хүчирхэг компьютер бол Хятадын TaihuLight гэдэг суперкомпьютер юм. Түүний тооцоолон бодох хурд нь 93 петафлопс ажээ. Өөрөөр хэлбэл, секундэд 93 квадриллион /тунамал буюу их наядын дараах 16 оронтой тоо/ үйлдэл хийдэг гэсэн үг. Уг компьютерийг цаг агаарын байдлыг тандах, эмзүйн судалгаа хийх, үйлдвэрлэлийн дизайн зэрэгт ашиглаж байна.

Энэ онд Японы эрдэмтэд Хятадынхаас илүү хурдан буюу 130 петафлопсийн хурдтай суперкомпьютер зохион бүтээхээр ажиллаж байгаа бөгөөд үүнд 173 сая доллар зарцуулах гэнэ. Уг компьютерийг нисгэгчгүй онгоцоор тээвэр хийх, үйлдвэрлэлийг автоматжуулах зэрэгт ашиглах аж.

7. Хиймэл оюун ухааныг StarCraft тоглуулж сургана

Хиймэл оюун ухаан нь олон төрлийн тоглоомоор хүнтэй өрсөлдөж хожсон билээ. Тухайлбал, 2016 онд го наадгай тоглож хожсон байна.

Энэ онд IBM компанийн DeepMind программ StarCraft-аар тоглох гэж байна.

StarCraft гэдэг нь бодит цаг хугацаан доторх стратеги бөгөөд го даам, шатар зэргээс ялгагдах онцлог нь өрсөлдөгчид бие биенийхээ хийж буй үйлдлүүдийг хардаггүй учраас компьютер шийдвэр гаргадагт оршино. 

Энэ онд янз бүрийн ботууд маш өргөн тархах нь. Хиймэл оюун ухаан бүхий эдгээр “кибер бүтээвэр”-ийг Майкрософт, Эппл-ээс гадна Гүүгл, Фейсбүүк, Амазон компаниуд хийж эхлэхээр төлөвлөжээ.

Өнгөрсөн онд  Microsoft компани Тау гэдэг чат-ботыг туршиж үзсэн байна.  Чат бот гэдэг нь бусадтай харьцахдаа хүмүүсийн ярианы өнгө байдал ямар байгааг дууриах зориулалттай компьютерийн программ юм. Энэ "кибер бүтээвэр" нь Твиттер дэх аккаунтынхаа тусламжтайгаар өөрт нь бодит хэрэглэгчдээс илгээсэн мессежийг уншиж сураад хүмүүстэй харилцаж байсан аж. Ингэснээр Тау яриа хөөрөөг эвлэгхэн өрнүүлж сурна гэж таамаглаж байлаа. Гэтэл энэ бүтээвэр ганцхан өдрийн дотор өөрийгөө хар тамхи хэрэглэдэг хэмээн магтаж, элдэв янзын зохисгүй санал тавьж байжээ. Үүний дараа  Microsoft  компани “зоргоор аашилдаг” аккаунтыг яаралтай хаасан байна.

8. Нисгэгчгүй автомашины хэрэглээ өргөжинө

Тээврийн Traft компани Москва, Санкт-Петербург, Краснодар хотуудад жолоочгүй ачааны автомашинуудыг ашиглаж эхлэхээр төлөвлөж байна.

Жолоочгүй гэж байгаа боловч эдгээр машины бүхээгт жолооч заавал сууж явах бөгөөд шаардлагатай үед системийн тохиргоог хийх аж. Жолоочгүй машинаар тээвэрлэлт хийдэг компаниудын хувьд түлш болон засварын зардлыг хэмнэнэ гэж найдаж байгаа бололтой. Үүнээс гадна ийм төрлийн ачааны машинууд осолд орох нь цөөн байдаг аж. Энэ онд “Делимобиль” компани жолоочгүй ачааны машин турших гэж байгаа бөгөөд туршилт амжилттай болбол ийм төрлийн автомашиныг 2018 оноос түрээслүүлж эхлэх гэнэ.    

Харин Голландын Амстердам хотод анх удаа робот завиудыг усанд тавих гэж байна. Эдгээр завиар зорчигчид болон ачаа тээвэрлэх, түр гүүрүүд болон хөвөгч тавцангуудыг угсрах, задлах, экологийн үнэлгээ хийх, сувгуудыг цэвэрлэх, Амстердамын оршин суугчдын жил бүр ус руу хаядаг 12-15 мянган унадаг дугуйг уснаас татаж гаргах зэрэг олон ажлыг гүйцэтгэх ажээ. 

9. Хүний геномын судалгааг үргэлжлүүлнэ

Гурван өөр хүний гентэй хүүхэд төрүүлэх, хүний генийг засварлах гэх мэт генетикийн салбар дахь дуулиан тарих туршилтууд  2017 оноос нааш хийгдэхгүй гэж үзэж байлаа. Гэтэл 2016 оны 5 дугаар сард Мексик улсад эцэг эхийн ДНХ болон донороос авсан митохондрын ДНХ-г агуулсан хүүхэд төрсөн билээ.

Их Британийн эмч нар мөн ийм төрлийн туршилт хийх зөвшөөрөл аваад энэ онд гүйцэтгэх гэж байна.

Өнгөрсөн онд Хятадад CRISPR/Cas9 технологийн тусламжтайгаар насанд хүрсэн хүний дархлааны эсийн генийг анх удаа засварласан байна. Мөн саяхан Америкийн эмч нар ийм төрлийн туршилт хийх зөвшөөрөл авсан ажээ.

Б.Адъяахүү

Эх сурвалж: Монцамэ



АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд uls.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Холбогдох утас: 91777757

1 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

ULS.MN © 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.